Zijn en bestaan

Serieuze discussies over het menselijk denken en gedrag

Moderator: Moderators

Gebruikersavatar
Peter van Velzen
Moderator
Berichten: 15024
Lid geworden op: 02 mei 2010 10:51
Locatie: ampre muang trang thailand

Zijn en bestaan

Bericht door Peter van Velzen » 10 aug 2014 05:40

In de filosofie wordt vaak geredeneerd over werkwoorden en bijvoegelijke naamwoorden alsof het zelfstandige naamwoorden zijn. Zelfs hulpwerkwoorden worden op deze manier zelfstandig gemaakt. Maar het is evident dat een hulpwerkwoord helemaal niet zelfstandig is. In tegenstelling tot “echte” werkwoorden, geven ze geen gebeurtenis weer, maar leggen een verbinding tussen twe begrippen.

“Hebben” betekent uiteraard bezitten, maar het geeft niet alleen het bezit van objecten weer maar ook het bezit van eigenschappen. Het onderwerp is in zeker zin secundair. Het lijdend voorwerpen is waar de zin in wezen over gaat. Is het bij het onderwerp aanwezig of niet?

“Zijn” betekent in zekere zin ook “hebben”, maar nu is het onderwerp primair. De vraag is: Wat kunnen wij van het onderwerp zeggen. Welke positie, snelheid, temperatuur, afmeting, of welke eigenschap heeft het. Welke functie, welk beroep etcetera. In het algemeen kunnen we een zin als X is Y, ook herformuleren als X heeft (als Z) Y. Een bijzonder vorm van “zijn” is “Er is”. In de Thaise taal wordt dit weergegeven met her werkwoord “mie” dat normaliter “hebben” betekent. Waar wij zeggen “er is” zegt de Thai dus feitelijk “heeft” (zonder onderwerp).

“Zijn” is dus een vorm van “hebben” en in het bijzonder het hebben van eigenschappen, en “zijn” zonder meer betekent daarom “eigenschappen hebben”. Als iets geen eigenschappen heeft dan “is” het niet(s)

“Bestaan”betekent iets anders dan “zijn”. Een smurf “is” blauw, dat wil zeggen hij bezit de eigenschap om blauw licht te verspreiden. Maar een smurf bestaat niet. Wij zijn namelijk niet in staat een eigenschap van een smurf ook waar te nemen. Een afbeelding van een smurf bestaat uiteraard wel, en wij kunnen de blauwe kleur van de afbeelding prima waarnemen. Maar: “ceci nést pas une pipe”: Een afbeelding van een smurf is nog geen smurf. Een smurf is van alles maar bestaat (zeer waarschijnlijk) niet. Behalve de afbeelding van een smurf bestaat uiteraard ook het idee van een smurf. Maar ook het idee van een smurf is nog geen smurf, net zo min als het idee van een snelheid groter dan die van het licht een snelheid is die groter is dan de snelheid van het licht. Zover wij weten kan zo’n snelheid zelfs niet bestaan.

Dit is de simpelste manier om te beslissen of iets bestaat of niet. X bestaat als een eigenschap van X waarneembaar is : De kleur van een ijsbeer, de afmeting van een Berg, het gewicht van een halter, druk van de lucht. De golflengte van electromagnetische straling. Etcetera. Dat wij iets nog niet waargenomen hebben, wil uiteraard nog niet zeggen dat zulks niet kan. Het is alleen nog niet gebeurd. Maar als wij beweren dat X niet bestaat, dan beweren wij daarmee, dat we – zelfs in theorie – geen enkele eigenschap van X ooit zullen kunnen waarnemen.

Die theorie (dat X niet bestaat) is een falcificeerbare theorie. Zodra we wel een eigenschap van X waarnemen is zij weerlegt. Weliswaar kunnen haar nooit definitief bevestigen, maar wie niet werkt met absolute waarheden maar met waarschijnlijkheden, heeft daar geen problemen mee. Integendeel. Het feit dat ze falcificeerbaar is, maakt de theorie wetenschappelijk, en zolang ze niet gefalcificeerd is, kunnen wij haar blijven gebruiken. Dat is de enige reden waarom wij mogen beweren dat smurfen niet bestaan.
Ik wens u alle goeds

Gebruikersavatar
HenkM
Superposter
Berichten: 5043
Lid geworden op: 16 jan 2012 15:53
Locatie: Nieuwolda

Re: Zijn en bestaan

Bericht door HenkM » 10 aug 2014 11:01

Dan breng ik de Tinnitus maar weer op.

Onmeetbaar. Heeft de eigenschap van het maken van ruis/herrie in het hoofd. 1 op 10 lijdt er aan.
Het geluid dat geproduceerd wordt is afwisselend. Kan wel naar de achtergrond verdrongen worden, maar is nooit weg.

Dus: niet meetbaar, wel (een) eigenschap.
Alle denkende mensen zijn atheïst. (R. Heinlein); The thoughts of the gods are not more unchangeable than those of the men who interpret them. They advance – but they always lag behind the thoughts of men ... The Christian God was once a Jew. Now he is an anti-Semite. (France)

Gebruikersavatar
Maria
Site Admin
Berichten: 12884
Lid geworden op: 05 jul 2009 15:41
Locatie: Zeeland

Re: Zijn en bestaan

Bericht door Maria » 10 aug 2014 11:30

Mooi doorwrocht stukje Peter.
Over zijn en bestaan is al veel geschreven.
Of het volledig is en afdoende beschreven?
HenkM schreef:ruis/herrie in het hoofd.
Het is tinnitus.
Ik heb ook tinnitus.
"Quand Dieu se tait, on peut lui faire dire ce que l'on veut." - Sartre.
"Als God zwijgt kun je hem laten zeggen wat je wil."

Gebruikersavatar
HenkM
Superposter
Berichten: 5043
Lid geworden op: 16 jan 2012 15:53
Locatie: Nieuwolda

Re: Zijn en bestaan

Bericht door HenkM » 10 aug 2014 11:45

Mariakat schreef:Mooi doorwrocht stukje Peter.
Over zijn en bestaan is al veel geschreven.
Of het volledig is en afdoende beschreven?
HenkM schreef:ruis/herrie in het hoofd.
Het is tinnitus.
Ik heb ook tinnitus.
Bestaat het dan ook echt?
Alle denkende mensen zijn atheïst. (R. Heinlein); The thoughts of the gods are not more unchangeable than those of the men who interpret them. They advance – but they always lag behind the thoughts of men ... The Christian God was once a Jew. Now he is an anti-Semite. (France)

Gebruikersavatar
yope
Berichten: 8
Lid geworden op: 19 jul 2014 08:45

Re: Zijn en bestaan

Bericht door yope » 10 aug 2014 13:05

Beste Peter,

Ik zie veel overeenkomsten tussen jouw manier van tegen de werkelijkheid aankijken en die van mij.
Peter van Velzen schreef: “Zijn” is dus een vorm van “hebben” en in het bijzonder het hebben van eigenschappen, en “zijn” zonder meer betekent daarom “eigenschappen hebben”. Als iets geen eigenschappen heeft dan “is” het niet(s)

Dit is de simpelste manier om te beslissen of iets bestaat of niet. X bestaat als een eigenschap van X waarneembaar is : De kleur van een ijsbeer, de afmeting van een Berg, het gewicht van een halter, druk van de lucht. De golflengte van electromagnetische straling. Etcetera. Dat wij iets nog niet waargenomen hebben, wil uiteraard nog niet zeggen dat zulks niet kan. Het is alleen nog niet gebeurd. Maar als wij beweren dat X niet bestaat, dan beweren wij daarmee, dat we – zelfs in theorie – geen enkele eigenschap van X ooit zullen kunnen waarnemen.
“X bestaat als een eigenschap van x waarneembaar is. “ heb ik hieronder verder uitgewerkt in wat ik de metaforische relatie noem.

In mijn boek “On the Construction of Reality” ga ik uit van een tweetal axioma’s.
Als eerste ga ik er van uit dat er pas werkelijkheid kan bestaan als er verschil is. Een object kan alleen bestaan bij de gratie van een verschil met datgene wat niet het object is. De relatie tussen object en niet-object noem ik de metonymische relatie. Deze relatie is digitaal. Dat wil zeggen dat hij bestaat of niet.
Ten tweede bestaat iets slechts dan wanneer het wordt waargenomen. Deze daad van waarneming definieer ik op een heel specifieke manier. Waarneming is de gebeurtenis waarbij een configuratie verandert onder invloed van een andere configuratie.
Zo bestaat een zwarte punt op een zwart vlak niet tenzij deze relatie in de waarnemer bestaat (verbeelding). Hetzelfde geldt voor een witte punt op een wit vlak overigens. Een lichtpunt dat even aan gaat en vervolgens weer verdwijnt bestaat in de tijd. Er is geen principieel verschil tussen de gebeurtenis waarbij twee configuraties elkaar ontmoeten in de tijd of de gebeurtenis waarbij twee configuraties elkaar ontmoeten in de ruimte.
Er kan pas sprake kan zijn van werkelijkheid als het boven beschreven noodzakelijke verschil, dat ik de metonymische relatie noem, wordt waargenomen. Ik zie dat als een proces waarbij drie actors zijn betrokken. Als eerste het “Object”, dat wel of niet een verschil heeft met zijn context. Dat wordt dan uitgedrukt met een 0 wat betekent “geen verschil” of een 1 en dat betekent dan “wel verschil”. De voorwaarde dat dit verschil waargenomen moet worden wordt vervuld door de “Waarnemer”. Deze waarnemer wordt op dezelfde manier gedefinieerd als het Object. De status van de waarnemer wordt ook weer uitgedrukt met een 0 of een 1. De Waarnemer gaat een interactie aan met het Object, resulterend in het “Subject”. De relatie tussen het Object en de Waarnemer noem ik metaforisch. Het subject is het resultaat van deze metaforische relatie. Ook het subject wordt uitgedrukt met een 0 of een 1. Deze metaforische relatie is analoog. Er is sprake van een schaal, een mate van gelijkenis.


De subjectieve werkelijkheid ontstaat als er een verschil is tussen het Object en de Waarnemer. In de digitale logica bestaat er een operatie die bij een verschil een 1 oplevert en bij geen verschil een 0. Deze operatie wordt ook wel “XOR” genoemd.
Samengevat hebben we het volgende:
Object: 0 of 1
Waarnemer: 0 of 1
Subject: (Object XOR Waarnemer)
Als we dit nader bekijken, lijkt het onderscheid Subject, Waarnemer en Object alleen maar te maken te hebben met de positie van waaruit je deze driedeling benadert. De XOR operatie heeft namelijk de volgende eigenschap:
Als (Object XOR Waarnemer) = Subject
Dan geldt ook: (Object XOR Subject) = Waarnemer
En: (Subject XOR Waarnemer) = Object
Stel dat het Object verandert. De Waarnemer is als het ware een mal waarin deze verandering wordt geregistreerd met als resultaat dat er een nieuw Subject ontstaat.
Wat ik nu heb beschreven, is een werkelijkheidsmoment of ook wel een ding. Samengevat bestaat dit uit een subject, een object en een waarnemer die zijn opgebouwd uit metonymische relaties en die zich tot elkaar verhouden in een metaforische relatie. We hebben hiermee een mechanisme om de dimensies met elkaar te verbinden. Ik probeer het samen te vatten in het volgende schema waarbij een object verandert in de tijd:
Object Waarnemer Subject
Moment t0: 0 1 1
Moment t1: 1 1 0

DiMensie

Re: Zijn en bestaan

Bericht door DiMensie » 10 aug 2014 13:23

.
Ik zie puntjes die zwart zijn tot ik er naar kijk dan zijn ze weg want ze bestaan niet,
maar als ik dan naar die andere zwarte puntjes kijk die verdwijnen,
dan zijn die eerste zwarte puntjes weer terug.

Afbeelding

Die zwarte puntjes bestaan dus niet echt buiten me maar ik neem ze wel waar en
iedereen die kijkt naar die zwarte puntjes die niet bestaan neemt die waar.

Ze zijn er dus wel, waarneembaar door iedereen, maar ze bestaan niet
.

Gebruikersavatar
yopi
Forum fan
Berichten: 234
Lid geworden op: 07 jul 2009 00:24

Re: Zijn en bestaan

Bericht door yopi » 10 aug 2014 14:05

Er zijn (bestaan; bestonden) ook filosofen - zoals bijvoorbeeld Heidegger - die zelfstandige naamwoorden als werkwoorden willen gebruiken. In het geval van Heidegger bijvoorbeeld het zn zijn (het bestaan).
Dit om te benadrukken dat het om een act gaat. Iets wat zich voortzet in de tijd. Hij gebruikte daar ook wel het duitse ww 'wesen' voor. Een soort diepzinnig taalspelletje van eigen fabricaat.
Dit ook als kritiek op de hele filosofie vanaf de grieken tot aan hem zelf, die dit soort begrip van zijn (bestaan) vergeten zou zijn. Het besef van het zijn van dingen en wezens (mensen) tegenover het vaststellen of vastpinnen in uitspraken van dingen en wezens.

Om daar grip op te krijgen besloot hij te beginnen bij de directe ervaring van hemzelf 'er te zijn' (duits: Dasein ((nu wel als zn voorlopig))). Ik zal het nu niet verder uitspinnen, maar dit betekende wel oorlog.

Wat ik wil zeggen is dat filosofen niet op één noemer te brengen zijn.
Peter Sloterdijk:
Het ergste dat je van God kunt beweren is dat hij niet bestaat.
Het ergste dat je van de realiteit kunt beweren is dat je er alleen als realist in kunt overleven.

Gebruikersavatar
yopi
Forum fan
Berichten: 234
Lid geworden op: 07 jul 2009 00:24

Re: Zijn en bestaan

Bericht door yopi » 10 aug 2014 14:20

2.

Je kunt zeggen dat iets blauw is.
Je kunt zeggen dat iets de eigenschap 'blauw' heeft.
Je kunt ook zeggen dat iets alle kleuren van het licht opzuigt behalve blauw.

In het eerste geval wordt 'iets' neutraal gebruikt (ongeveer: je wijst iets aan en zegt: "Dat is blauw").
In het tweede geval zit er in dat 'iets' een filosofische vooronderstelling, nl. dat er een essentie is met eigenschappen.
Deze essentie verbergt zich EN toont zich in die eigenschappen.
In het derde geval is het 'wetenschappelijk'. Jammer dat de wetenschapper zich zelf hierin vergeet.

Om het filosofisch te zeggen wordt het een monsterzin, die ik graag aan de verbeelding van anderen overlaat voorlopig.
Peter Sloterdijk:
Het ergste dat je van God kunt beweren is dat hij niet bestaat.
Het ergste dat je van de realiteit kunt beweren is dat je er alleen als realist in kunt overleven.

Gebruikersavatar
yopi
Forum fan
Berichten: 234
Lid geworden op: 07 jul 2009 00:24

Re: Zijn en bestaan

Bericht door yopi » 10 aug 2014 14:23

3.

Iets bestaat uit in door het bestaan uit het hebben van, het zijn van en door het hebben en zijn van eigenschappen die misschien wel en niet door iets gedragen worden.

Gebruikersavatar
Peter van Velzen
Moderator
Berichten: 15024
Lid geworden op: 02 mei 2010 10:51
Locatie: ampre muang trang thailand

Re: Zijn en bestaan

Bericht door Peter van Velzen » 10 aug 2014 16:30

HenkM schreef:Dan breng ik de Tinnitus maar weer op.

Onmeetbaar. Heeft de eigenschap van het maken van ruis/herrie in het hoofd. 1 op 10 lijdt er aan.
Het geluid dat geproduceerd wordt is afwisselend. Kan wel naar de achtergrond verdrongen worden, maar is nooit weg.

Dus: niet meetbaar, wel (een) eigenschap.
Ik heb het even nagelezen. Inderdaad zijn alle waarnemingen ervan doorgaans uitsluitend afkomstig van de persoon die het heeft. Maar als 1 op de 10 er aan lijdt is dat toch wel degelijk een gemeten eigenschap. Opvallend is dat het in het Nederlands "suizen" wordt genoemd en in het engels "ringing".

In zekere zin bestaat het misschien inderdaad niet. Dat wil zeggen, het geluid is er niet. Helaas - 500 miljoen mensen zullen toch niet tegen de dokter gelogen hebben? - bestaat de ervaring wel degelijk.
Er zijn zelfs bepaalde behandelingen die soms succes hebben, heb ik gelezen. Maar dat weet jij waarschijnlijk nog veel beter.

Subjectieve ervaringen kunnen - als er genoeg van zijn - ook gemeten worden, dus dat weerlegt mijn uitgangspunt niet. Sterker nog de meeste waarnemingen zijn subjectieve ervaringen. Als er maar genoeg zijn die het ervaren dan bestaat het ook (bij die personen). Maar ik zal ze hopelijk niet gauw horen. Ik heb ergens gelezen dat men inmiddels enig idee heeft wat het zou kunnen zijn. Geen geluid. Dat niet. Ook al komt het nog zo als geluid op jou over.
Ik wens u alle goeds

Gebruikersavatar
Peter van Velzen
Moderator
Berichten: 15024
Lid geworden op: 02 mei 2010 10:51
Locatie: ampre muang trang thailand

Re: Zijn en bestaan

Bericht door Peter van Velzen » 10 aug 2014 16:46

DiMensie schreef:.
Ik zie puntjes die zwart zijn tot ik er naar kijk dan zijn ze weg want ze bestaan niet,
maar als ik dan naar die andere zwarte puntjes kijk die verdwijnen,
dan zijn die eerste zwarte puntjes weer terug.

Afbeelding

Die zwarte puntjes bestaan dus niet echt buiten me maar ik neem ze wel waar en
iedereen die kijkt naar die zwarte puntjes die niet bestaan neemt die waar.

Ze zijn er dus wel, waarneembaar door iedereen, maar ze bestaan niet
.
Niets is helemaal zeker :)
Maar - omdat ze worden waargenomen - bestaan ze ook. De vraag is alleen wat ze zijn!
Het feit dat ze verdwijnen als je er naar kijkt doet vermoeden dat ze niet een deel van de afbeelding vormen. Iets dat je alleen ziet als je er niet naar kijkt, is doorgaans niet een deel van hetgene waar je naar kijkt. Toch?

In mijn geval zie ik ze nagenoeg helemaal niet meer, als ik naar de onderkant van de afbeelding kijk. Ligt dat aan mij of aan mijn multifocus bril of hebben anderen dat ook?

Weet iemand toevallig of hier al een verklaring voor is?
Meestal zijn dit soort zaken een gevolg van een automatisch aanpassingsproces van ons visueel vermogen dat in een uitzonderlijk situatie een bijzonder effect oplevert. Maar waarom zou mijn visuele hersenschors (die verdenk ik) mij puntjes doen vermoeden die er (op het beeldscherm) niet zijn. Er zitten toch al zoveel muggetjes op mijn beeldscherm. Ik heb niet echt behoefte aan nog wat zwarte puntjes.
Ik wens u alle goeds

Gebruikersavatar
Peter van Velzen
Moderator
Berichten: 15024
Lid geworden op: 02 mei 2010 10:51
Locatie: ampre muang trang thailand

Re: Zijn en bestaan

Bericht door Peter van Velzen » 10 aug 2014 17:01

yopi schreef:2.

Je kunt zeggen dat iets blauw is.
Je kunt zeggen dat iets de eigenschap 'blauw' heeft.
Je kunt ook zeggen dat iets alle kleuren van het licht opzuigt behalve blauw.

In het eerste geval wordt 'iets' neutraal gebruikt (ongeveer: je wijst iets aan en zegt: "Dat is blauw").
In het tweede geval zit er in dat 'iets' een filosofische vooronderstelling, nl. dat er een essentie is met eigenschappen.
Deze essentie verbergt zich EN toont zich in die eigenschappen.
In het derde geval is het 'wetenschappelijk'. Jammer dat de wetenschapper zich zelf hierin vergeet.

Om het filosofisch te zeggen wordt het een monsterzin, die ik graag aan de verbeelding van anderen overlaat voorlopig.
Volgens mij is blauw een verzamelnaam die we gebruiken indien licht met een golflengte tussen 400 en 500 nanometer op onze retina valt. Ik noem het eigenlijk nog steeds blauw als ik het kan zien en het is korter, maar dat schijn ik fout te doen, want dat is officieel violet! Mijn vrouw noemt nog veel meer blauw, want die schijnt het helemaal niet van groen te kunnen onderscheiden. Wij noemen dan vaak het oppervlak waar het licht vandaan lijkt te komen blauw. Maar dat is - als je er over na denkt - een eigenaardige naam voor de eigenschap om licht van die golfengtes NIET te absorberen. Anders ligt het welllicht met een "blauwe" vlam. Die straalt wellicht wel zelf blauw licht uit.
Ik wens u alle goeds

Gebruikersavatar
HankS
Diehard
Berichten: 1248
Lid geworden op: 03 apr 2014 17:41

Re: Zijn en bestaan

Bericht door HankS » 10 aug 2014 17:17

Peter van Velzen schreef:
DiMensie schreef:.
Ik zie puntjes die zwart zijn tot ik er naar kijk dan zijn ze weg want ze bestaan niet,
maar als ik dan naar die andere zwarte puntjes kijk die verdwijnen,
dan zijn die eerste zwarte puntjes weer terug.

Afbeelding

Die zwarte puntjes bestaan dus niet echt buiten me maar ik neem ze wel waar en
iedereen die kijkt naar die zwarte puntjes die niet bestaan neemt die waar.

Ze zijn er dus wel, waarneembaar door iedereen, maar ze bestaan niet
.
Niets is helemaal zeker :)
Maar - omdat ze worden waargenomen - bestaan ze ook. De vraag is alleen wat ze zijn!
Het feit dat ze verdwijnen als je er naar kijkt doet vermoeden dat ze niet een deel van de afbeelding vormen. Iets dat je alleen ziet als je er niet naar kijkt, is doorgaans niet een deel van hetgene waar je naar kijkt. Toch?

In mijn geval zie ik ze nagenoeg helemaal niet meer, als ik naar de onderkant van de afbeelding kijk. Ligt dat aan mij of aan mijn multifocus bril of hebben anderen dat ook?

Weet iemand toevallig of hier al een verklaring voor is?
Meestal zijn dit soort zaken een gevolg van een automatisch aanpassingsproces van ons visueel vermogen dat in een uitzonderlijk situatie een bijzonder effect oplevert. Maar waarom zou mijn visuele hersenschors (die verdenk ik) mij puntjes doen vermoeden die er (op het beeldscherm) niet zijn. Er zitten toch al zoveel muggetjes op mijn beeldscherm. Ik heb niet echt behoefte aan nog wat zwarte puntjes.
Dat is een eigenschap van ons visuele systeem dat een nabeeld genoemd wordt een bijproduct van visuele waarneming waarbij niet alleen de ogen maar vooral ook de hersenen een rol spelen. In dit geval zijn het de zenuwcellen in de ogen die elkaar beïnvloeden alvorens ze het signaal doorgeven naar de hersenen. http://www.optischefenomenen.nl/artikel ... an-hermann" onclick="window.open(this.href);return false; .
Nothing in life is certain except death, taxes and the second law of thermodynamics.
—Seth Lloyd

The trouble with the world is that the stupid are cocksure and the intelligent are full of doubt.

—Bertrand Russell

Gebruikersavatar
yope
Berichten: 8
Lid geworden op: 19 jul 2014 08:45

Re: Zijn en bestaan

Bericht door yope » 10 aug 2014 20:57

DiMensie schreef:.
Ik zie puntjes die zwart zijn tot ik er naar kijk dan zijn ze weg want ze bestaan niet,
maar als ik dan naar die andere zwarte puntjes kijk die verdwijnen,
dan zijn die eerste zwarte puntjes weer terug.

Afbeelding

Die zwarte puntjes bestaan dus niet echt buiten me maar ik neem ze wel waar en
iedereen die kijkt naar die zwarte puntjes die niet bestaan neemt die waar.

Ze zijn er dus wel, waarneembaar door iedereen, maar ze bestaan niet
.
Ik zie in dit plaatje geen illusie. Wat ik zie zijn donkere vierkanten en lichtgrijze lijnen met op de kruispunten een lichtere kleur. om me ervan te vergewissen dat ik me niet vergis, heb ik de afbeelding sterk vergroot.

Gebruikersavatar
yope
Berichten: 8
Lid geworden op: 19 jul 2014 08:45

Re: Zijn en bestaan

Bericht door yope » 11 aug 2014 11:09

Afbeelding
Ik heb de afbeelding wat veranderd. Nu zie ik wel zwarte stippen. Ligt dat nu aan mijn ogen. Zijn er anderen die het nu ook beter zien?

Plaats reactie