Litanie 'Verminking der Nederlandse taal'

[HierEnNu]

Vermonking der Nederlandse taal

De Nederlandse taal is de laatste jaren ernstig vermonkt.
Woorden leggen geloften van stilte af,
luidruchtige klinkers trekken zich terug in contemplatie
en de d/t-regels leven inmiddels in een afgelegen abdij.
Monnikenwerk ...
.

.
AMEN.

Overigens betekent amen voor velen iets devoots, terwijl het oorspronkelijk vooral neerkomt op: "het zij zo" of "eensch". Persoonlijk beschouw ik neologismen, dichterlijke vrijheden, Freudiaanse verschrijvingen en typo's die onverwacht iets nieuws oproepen niet als verminking van taal. Integendeel: juist zulke afwijkingen houden taal levend.

Soms verdwijnt zo'n vondst meteen weer, soms blijft er een woord of uitdrukking hangen die iets uitdrukt waarvoor nog geen beter woord bestond. Zo gebruik ik zelf soms het woord "dunkpolitie". Niet als spelfout van "denkpolitie", maar als aanduiding voor mensen die niet zozeer bewaken wat anderen denken,

• maar welke opvattingen als aanvaardbaar gelden.

[Henry II]

De Nederlandse spelling is lang niet altijd logisch. Dat is bijv. bij 't Kofschip, dat door influx van leenwoorden al is aangepast naar Taxi Fokschaap o.i.d. Ik schreef enige decennia geleden steevast 'gedownload' maar dat is 'gedownloadet' ondanks dat niemand dat kan uitspreken, behalve dan misschien Herman van Veen. De Kofschip regel is een ezelsbruggetje. Werkwoorden hebben in de verleden tijd een t of een d, dat komt door de uitspraak. Dus ik maak, ik maakte, ik heb gemaakt. De T in het voltooid deelwoord is er omdat in de verleden het niet mogelijk is om een D uit te spreken. Het is niet andersom. Probeer het maar eens: ik maakde krijg je niet uitgesproken. Ikzelf hoorde op school (Gymnasium) in de vierde klas iemand iets roepen over 't kofschip. Ik had geen idee wat dat was, ik voelde nooit een probleem, omdat ik altijd uitging van de verleden tijd, en dan die eindletter toepaste op het voltooid deelwoord. Maar praktisch gezien is het niet van belang, het is meer om een woord te kunnen herleiden naar het werkwoord waar vandaan het komt. Zo is het grammaticaal ook niet logisch om te hameren op 'groter dan' terwijl we weten uit oud teksten dat het veel vaker 'groter als' werd gebruikt. Dat is ooit bedacht om zich af te zetten tegen het Duits en meer Engels te gaan spellen. Zeggen dat 'groter als' niet goed is, slaat de plank mis. Het is officieel 'groter dan' op basis van afspraak niet op basis van gebruik. In het deel van ons land waar ik woon is het heel normaal om te horen 'hun hebben meer als mij' Ik ga dat niet corrigeren naar 'zij hebben meer dan ik' Wel storend vind ik persoonlijk teksten als 'Hij wilt dat we hem terugbellen' maar dat is gewoon heel raar in mijn hoofd. Mijn schoonfamilie vind mij raar praten omdat ik in veel woorden extra 'sjwa' klanken invoeg, dus 'zurekool' en nog een hoop meer. En ook andersom gebeurt dat met bijv. 'binneband, buitekant' Maar ik vind dat heel normaal klinken, ik schrijf ze niet op natuurlijk. Heel logisch is de 'fout' 'ten alle tijde' (i.p.v. te allen tijden) en mensen die steevast tequila uitspreken als tekielja. Spoonerismes vind ik zelf prachtig en komen gelukkig wel eens langs. De Nederlandse taal is een afspraak die ooit gemaakt is, maar eigenlijk ook kunstmatig is. In feite spreekt de meerderheid van Nederland twee talen, die van het officieel Nederlands, en dan nog de plaatselijk taal, wat dan een dialect, streektaal kan zijn. Er zou geen sprake mogen zijn van superioriteitsgevoel. Dat zou alleen de groep mensen zichzelf beter doen voelen dan de rest van de Nederlanders, die dan 'plat' zouden praten, of boeren zouden zijn. Pure onzin. Algemeen Nederlands is een nationale afspraak, geen moedertaal. Wat ik wel taalverminking vind: het schijnbaar lukraak tussenvoegen van tussen-n letters in woorden waar ze nooit hebben bestaan. Pannekoek, hondehok, zielepiet. Heel vreemd dat men dat besluit heeft genomen, ik doe er nog steeds niet aan mee.

[TIBERIUS CLAUDIUS]

Pure onzin. Algemeen Nederlands is een nationale afspraak, geen moedertaal.

Dat lijkt mij nu onzin.
Is er een nationaal debat geweest over de spelling?
Kan me dat niet herinneren, maar misschien heb ik wat gemist.
Het begon trouwens met Hooft en Vondel die spellingafspraken begonnen te maken.

Spelling is niet meer dan een code, die men zo eenvoudig mogelijk dient te maken.

[HierEnNu]

De Nederlandse taal is een afspraak die ooit gemaakt is, maar eigenlijk ook kunstmatig is. In feite spreekt de meerderheid van Nederland twee talen, die van het officieel Nederlands, en dan nog de plaatselijk taal, wat dan een dialect, streektaal kan zijn. Er zou geen sprake mogen zijn van superioriteitsgevoel. Dat zou alleen de groep mensen zichzelf beter doen voelen dan de rest van de Nederlanders, die dan 'plat' zouden praten, of boeren zouden zijn. Pure onzin. Algemeen Nederlands is een nationale afspraak, geen moedertaal. Wat ik wel taalverminking vind: het schijnbaar lukraak tussenvoegen van tussen-n letters in woorden waar ze nooit hebben bestaan. Pannekoek, hondehok, zielepiet. Heel vreemd dat men dat besluit heeft genomen, ik doe er nog steeds niet aan mee.

Ik kan me in het bovenstaande grotendeels best wel vinden, maar ...

In specifieke gevallen kunnen spellingafspraken wel degelijk van belang zijn.

Probeer bijvoorbeeld maar eens Scrabble te spelen zonder vooraf af te spreken welk woordenboek als scheidsrechter geldt voor toegestane woorden. Over het algemeen geldt daarbij een woordenboek als gezaghebbende referentie, in Nederland vaak de Dikke Van Dale.

Dat betekent uiteraard niet dat taal niet verandert of dat dialecten minderwaardig zijn. Integendeel: Scrabble spelen in het LimLands lijkt mij voor veel Hollanders zelfs een zware en hoogwaardige opgave. ik wens iedere Hollander veel kijkluisterplezier bij een potje Scrabble in het LimLands. Daar zal ik graag aan meedoen want ik win graag ...

Maar het laat wel zien dat gemeenschappelijke afspraken meestal een praktisch nut hebben.

[HierEnNu]

Pure onzin. Algemeen Nederlands is een nationale afspraak, geen moedertaal.

Dat lijkt mij nu onzin.
Is er een nationaal debat geweest over de spelling?
Kan me dat niet herinneren, maar misschien heb ik wat gemist.
Het begon trouwens met Hooft en Vondel die spellingafspraken begonnen te maken.

Spelling is niet meer dan een code, die men zo eenvoudig mogelijk dient te maken.

Wat jullie als onzin benoemen zit volgens mij bij beide waarheid in.
Een nationale afspraak betekent niet noodzakelijk dat er ooit een nationaal referendum heeft plaatsgevonden. Ook bij Scrabble spreken de spelers af welk woordenboek geldt,
zonder dat eerst heel Nederland wordt geraadpleegd.

Voor zover ik weet is het Standaardnederlands niet uitsluitend een spontaan gegroeide gewoonte, maar bestaat er wel degelijk een officieel kader voor spelling. De officiële spelling wordt vastgesteld door de Nederlandse Taalunie en is in Nederland en Vlaanderen wettelijk voorgeschreven voor overheid en onderwijs.

Dat betekent uiteraard niet dat er ooit een nationaal referendum over de spelling heeft plaatsgevonden, maar evenmin dat het uitsluitend een vrijblijvende persoonlijke voorkeur betreft.

Sterker nog:

• in Nederland bestaat sinds 2005 zelfs een Spellingwet die de bevoegdheid voor het vaststellen van de officiële spelling bij de Taalunie legt.

Daarmee lijkt de werkelijkheid mij ergens tussen beide standpunten in te liggen:
historisch gegroeid én deels officieel vastgelegd.