Reactie op Socratoteles
Socratoteles schreef:Lucas schreef:De rede is de kracht van vrijdenkers.
Inderdaad, en niet alleen van de vrijdenkers. Zonder het vermogen tot redelijk denken was de mensheid een stuk minder ver ontwikkeld geweest
Klopt, maar ‘vrijdenker’ leek mij aansprekender dan ‘mensheid’, zodat de forummers hier zich beter kunnen inleven.
Socratoteles schreef:Puur op eigen denkvermogen
Het zal vast mijn christelijk verleden zijn dat mij parten speelt, maar ik proef hier de suggestie dat er ook een ander denkvermogen is waarop je een beroep moet doen. Natuurlijk heb je niet de beschikking over het brein van een ander, maar het accepteren van ideeen op grond van autoriteit komt in de buurt. Dat is slechts redelijkerwijze acceptabel als zo'n autoriteit berust op een methode die betrouwbare kennis oplevert. Daaronder schaar ik bijvoorbeeld de wetenschappelijke methode, maar niet de zogenaamd goddelijke onfeilbaarheid van uitspraken van de paus.
De suggestie waar je aan refereert was niet door mij als suggestie bedoeld. Het woordje ‘eigen’ heb ik toegevoegd om meer nadruk te leggen om denkvermogen. Schrijven is één van mijn hobby’s, maar op een forum is het soms verstandig om niet te veel woorden te gebruiken, omdat mensen dan gaan reageren op bijzaken in plaats van hoofdzaken.
Socratoteles schreef:Deze leefwijze is een goede zaak lijkt mij.
Deze "leefwijze" (waarom noem je het zo?) past iedereen toe, behalve als hij droomt, onder de invloed van een psychedelische drug verkeert, of zijn denken laat ontsporen. Je suggereert dat er een andere "leefwijze" is, waarin de rede geen of een minder sterke rol speelt, en ik ben benieuwd hoe je je dat voorstelt en waarom je denkt dat zulks te prefereren zou zijn.
“Wetenschappers mogen enkel zeggen wat ze zeker weten.” (R. Bakker in het blad Kijk.) In zeker zin is deze “leefwijze” dus een beperking. Een andere “leefwijze” die vaak door mensen wordt toegepast is bijvoorbeeld die van het gevoel. Als je bijvoorbeeld beleg op je brood smeert beredeneer je dat dan
altijd of kies je gewoon waar je trek in hebt?
Socratoteles schreef:Echter, men moet niet krampachtig aan de rede vasthouden.
Het woord "krampachtig" begrijp ik niet. Er zijn momenten dat ik heel irrationeel en associatief wordt meegezogen in mijn denken en niets de stroom beelden die aan mijn geestesoog voorbij trekken structureert. Kan heel prettig zijn. Meestal niet, trouwens. Maar wat belangrijker is, ik verkeer niet in de veronderstelling dat mijn doordravende fantasie me waarheden meedeelt over zaken buiten mijzelf. Daarvoor wend ik me tot redelijk denken, en zeker niet krampachtig.
Met krampachtig bedoel ik het alles-moet-worden-beredeneerd-denken en daarmee dus alles wat niet te beredeneren valt verwerpen. Krampachtigheid kan worden voorkomen door toe te geven dat bepaalde zaken niet beredeneerbaar zijn.
Socratoteles schreef:Sommige dingen zijn namelijk niet met de rede beredeneerbaar.
Dat "met de rede" suggereert dat je ergens anders mee zou kunnen redeneren, dat is onzin, dus neem ik de vrijheid om te herformuleren: "sommige dingen zijn niet beredeneerbaar". Dus, over sommige dingen kan men niet nadenken volgens de regels der logica. Volgens mij geldt dit alleen voor zaken waarvan niets bekend is: je kunt niet nadenken over konijnen als je nog nooit van een konijn gehoord hebt. Maar het zou onzin zijn om te stellen dat je er dan wel niet-rationeel over zou kunnen nadenken.
Hmm, dit is denk ik een definitiekwestie. Volgens mij kun je ook met bijvoorbeeld je gevoel redeneren. “Het voelt niet goed, dus ik doe het niet.”
Socratoteles schreef:Wanneer je dit niet accepteert, redeneer je jezelf omver.
Hoe dan?
Ik bedoel dat je jezelf klemredeneert als je de stelling aanhoudt dat alles beredeneerbaar is.
Socratoteles schreef:Voor sommige mensen is dit een blinde vlek, een groot struikelblok.
Kun je dit verduidelijken?
Ik doel hier op het ‘krampachtige’ wat hierboven ook al genoemd is. Als je dit zelf niet doorhebt dat je zo handelt, dan is het dus een blinde vlek, een soort stuikelblok.
Socratoteles schreef:Een vrijdenker moet op basis van de rede accepteren dat niet alles onder de controle van de rede ligt. Met andere woorden: niet alles ligt binnen de grenzen van de rede.
Ik noemde onwetendheid al een van de begrenzingen. Maar die grens schuift natuurlijk op met de toename van kennis. Voordat we weet hadden van roodverschuiving, achtergrondstraling enzovoorts, hadden we simpelweg geen idee hoe het tegenwoordige heelal waarin wij bestaan gevormd is. Er konden misschien wel creatieve hypotheses gedaan worden, maar er was eenvoudigweg te weinig data om deze te falsificeren. Hetzelfde geldt voor de evolutie van de mens. Gestructureerd denken en logisch verbanden leggen kan alleen worden toegepast op beschikbare kennis.
Er zijn verschillende soorten onwetenheid. Je kunt inderdaad ontwetend zijn doordat je nog te weinig kennis hebt, maar er zijn ook dingen waar nooit een wetenschappelijk bewijs voor zal komen.
Socratoteles schreef:Wanneer iets niet binnen de grenzen van de rede ligt, zijn er drie mogelijke opties
Nee hoor. Je hebt nog niet eens beredeneert waardoor de rede begrensd wordt. Ik heb tot nu toe slechts één factor gevonden: onwetendheid. En daar de inhoud van onbekende feiten per defintie onbekend is, kan er helemaal geen sprake zijn van een reactie op dit feit.
Laat ik het herformuleren: wanneer iets niet binnen de grenzen van de rede ligt, dus waar men onwetend over is, zijn er drie mogelijke opties.
Socratoteles schreef:[1] Je kop in het zand steken en net doen of alle mensen gek zijn die erover nadenken.
Nadenken over wat onbekend is, is per definitie onmogelijk.
Klopt, maar dan zou ik ook geen voorbeeld kunnen aandragen. Nadenken over een probleem waarvan de oplossing onbekend is kan wel.
Socratoteles schreef:[2] Op basis van de waarschijnlijkheid de meest geloofwaardige optie kiezen.
Over welke optie heb je het? Over een van bovengenoemde drie mogelijke opties? Maar dat kan toch zelf geen optie zijn? Je schrijft warrig.
Mijn excuses voor de warrigheid. Ik bedoelde: mogelijke oplossingen (opties) voor het probleem. De opties zelf zijn probleemafhankelijk.
Socratoteles schreef:[3] Op basis van een absurde redenering het toch binnen de rede dwingen.
Ook onmogelijk als "het" onbekend is. Ik beweer dat alles over alles wat bekend is, nagedacht kan worden met inachtneming van de regels der logica. Van een "binnen de rede dwingen" kan dus sowieso nooit sprake zijn.
Een probleem waarvan de oplossing onbekend is, kan door een absurde redenering worden opgelost. Maar omdat het absurd is dient het verworpen te worden. Wanneer iets niet beredeneerbaar is, moet je dat ook niet proberen. Optie 2: een geloofwaardige keuze met onderbouwing mag wel mijns inziens.
Hier komen we bij een belangrijke spil in de atheisten-theisten discussies. Sommige zaken kunnen enkel door gefundeerd worden door een geloofwaardige keuze met onderbouwing (optie 2), want als het geheel beredeneerbaar zou zijn zou het geen ‘geloof’ meer zijn. Atheisten verlangen echter een gehele beredenering, maar als theisten dat zouden proberen dan zou die redenering worden verworpen.
Socratoteles schreef:Om deze stelling te bewijzen, zal ik onderwerpen/problemen aandragen die in mijn ogen buiten de rede vallen.
Noem maar eens iets wat we niet weten. Ik begrijp alleen niet welke kant je daar nu mee op wilt. Opmerken dat we niet alles weten is namelijk het opentrappen van een open deur.
Als je er zo tegen kijkt is het inderdaad een vaag topic. Ik hoop dat het je nu al wat helderder is geworden.