VAZ - Lada
Wel, als we het hebben over auto's uit de voormailge Sovjet-Unie mag Lada in dat rijtje natuurlijk niet ontbreken.
Ik denk gerust te kunnen stellen dat Lada in West-Europa, naast een goedkope wagen, hét USSR stijlicoon was, en dat de wagen tegenwoordig een vrij hoog cult-gehalte heeft.
Niettemin wil ik er even bij stilstaan dat de pragmatisch gekozen vormgeving van de Lada uiteindelijk afkomstig is van de FIAT 124.
FIAT 124 (let op het logo in de grille!)
Mensen die deze vorm alleen kennen als "Lada" zouden er gemakkelijk aan voorbij gaan dat de FIAT 124 in 1967 nog is gelauwerd als "auto van het jaar".
Het verhaal van Lada begon in 1966, toen de CCCP inzag dat een verdergaande motorisatie van het volk wenselijk was, en dat de bekende Moskvich fabrieken niet geheel in deze behoefte zouden kunnen voorzien.
Daarnaast had men een modern voertuig nodig voor de export, teneinde de nodige westerse deviezen binnen te krijgen.
Dat jaar werd er, na onderhandelingen, een contract getekend met de FIAT fabrieken die de Russische overheid zo toestond om een autofabriek te bouwen die zou werken volgens het FIAT-procedé, en waar er modellen van FIAT in licentie zouden mogen worden geproduceerd.
Nu is men bij het aannemen van de FIAT 124 als basis voor de licentie-auto niet over één nacht ijs gegaan.
De Partij kocht tientallen FIAT 124-en, en stelde deze auto's na het invliegen uitgebreid bloot aan de weinig vergevingsgezinde omstandigheden zoals die in Rusland voorkomen.
Van de koude sneeuwvlakten van Siberië, met een temperatuur van -35, tot en met de Gobi-woestijn met temperaturen van 50 graden celsius: Overal werden de testauto's aan de tand gevoeld, zodat technici de gelegenheid hadden om de plussen en minnen op te sommen, en dit mee te nemen in een plan voor aanpassing van het model aan het zeer brede Russische klimaat.
Dit leidde onder andere tot de volgende aanpassingen:
1. De wielophanging werd gewijzigd, en robuuster uitgevoerd om tegen de vaak slechte wegen opgewassen te zijn.
2. De kachelradiator werd vergroot.
3. De originele FIAT-motoren met stoterstangen werden ingeruild voor motoren die de Russische ingenieurs samen met de Italianen ontwikkelden. Deze motoren hadden een enkele bovenliggende nokkenas, aangedreven door een distributieketting.
4. De stalen remtrommels achter werden vervangen door aluminium exemplaren.
Lada 2101
Foto genomen op de OMMA 2009.
Lada 2102
Zo werd de Lada (VAZ) 2101 geboren, snel gevolgd door de 2102, die in 1971 definitief in produktie zouden gaan.
De fabriek, met 145 kilometer aan produktielijn, zou het centrum worden van de daar omheen te verrijzen stad "Togliatti", vernoemd naar Palmiro Togliatti, een bekende Italiaanse voorvechter van het communisme.
De Lada was bij de introductie, mede door de aanpassingen, nog alleszins een moderne auto te noemen, die bovendien werd geleverd met een uitgebreide gereedschapsset. Iets dat in Rusland bij het ontbreken van een fijnmazig dealernetwerk een noodzaak was.
De toenmalige autopers was over het algemeen positief over de Lada, en het kon zelfs gebeuren dat deze auto het in Nederland schopte tot dienstauto bij Rijkswaterstaat!
Uiteraard waren de 2101 en 2102 met een motor van 1200 of 1300 cc, en hun rubberachtige kunstleren stoelen, echte werkpaarden en daarom ontstond ook het verlangen aan wat luxere en snellere modellen.
In deze behoefte werd vanaf 1973 voorzien, in de vorm van de Lada 2103, en vanaf 1975 ook de 2106.
Ommma 2009
Lada 2103
De Lada 2103/2106 werd geleverd met een luxe stoffen interieur, vaak in de kleur van de koets, een dashboard rijkelijk belegd met een laag houtfineer (bij de 2101/02 slechts een smalle strip van links naar rechts), ronde klokken in plaats van de rechthoekige verzamelklok van de 2101/02, en zwaardere motoren van 1500 en 1600 cc, die voortborduurden op dezelfde basis als de 1200 en 1300 motoren, en eigenlijk alleen grotere zuigers en een andere krukas hadden.
Aan de buitenkant onderscheidden de luxere modellen zich door dubbele koplampen en meer chroom in de grille, en de sierlijst op het achterpaneel, die een rechthoek vormde om de gewijzigde achterlichten.
De 1600 kon een maximum snelheid halen van rond de 160 km/u.
Binnen de Sovjet-Unie was deze versie vooral voorbehouden aan loyale ambtenaren, de geheime dienst en aan de politie.
Omma 2009
Lada 2103 van de voormalige DDR Volkspolizei.
In 1977 kwam een geheel nieuw model het gamma versterken: De lada (2121) Niva.
Niva
De terreinauto had eigenlijk een soort hatchback-carosserie op "hoge poten", permanente vierwielaandrijving, en maakte gebruik van de 1600 motor uit de Lada 2106. Later (in de jaren '80) zou er in het westen ook nog een variant worden geleverd met een Peugeot dieselmotor.
De jaren '80
Ondanks het feit dat de Lada 2101 als "oer-lada" nog tot 1988 in produktie zou blijven, begreep men achter het IJzeren Gordijn dat de Lada, een van de belangrijkere exportprodukten van de USSR, in twaalf jaar tijd van een moderne auto begon te veranderen in een hopeloos verouderd concept.
Op dit probleem had VAZ twee antwoorden.
Het eerste antwoord bestond uit de Lada 2105/2104, en de 2107, en het tweede antwoord waren de Lada 2108/2109. (Samara)
Lada 2105
Lada 2104
De lijnen van de Lada 2104/05 verraden dat het hier eigenlijk gaat om een facelift van de 2101/02.
De voornaamste wijzigingen bestonden uit een ander front, een ander achterpaneel, strakkere belijning, spijlloze voor-zijruiten, waardoor de tochtraampjes kwamen te vervallen, en een ander interieur. De stoelen waren voortaan bekleed met stof, en in het nieuwe, meer "gevulde" dashboard zouden van nu af aan ronde klokken worden gemonteerd. Ook was de 1500cc motor vanaf nu eveneens leverbaar in deze lagere klasse.
Ondanks dat de wijzigingen oppervlakkig waren, en feitelijk slechts een facelift betroffen, vond ook deze versie gretig aftrek in het westen, en in Nederland waren ook deze typen regelmatig te zien in het dagelijkse verkeer.
Veel gekocht door merktrouwe mensen, gezinnen met een budget, en ouderen, en (andere) leken die gewoon van A naar B wilden zonder poespas.
Wel mag het opmerkelijk heten dat de 2105, geïntroduceerd in 1980, pas in 1984 werd gevolgd door de stationcar. Tot die tijd werden de honneurs waargenomen door de aloude 2102.
Ook de Lada 2103 en 2106 werden in 1982 onder handen genomen, en zouden verder gaan als 2107.
Lada 2107
De 2107 was leverbaar met de 1500 en de 1600 cc motor, en verschilde uiterlijk van de 2105 door de verhoogde grille, en een motorkap die de contouren van deze grille volgde.
De 1600 cc versie is in Nederland zelfs nog leverbaar geweest met een automaat!
Deze werd er bij de importeur in gemonteerd.
Afgezien van de grille, onderging de 2107 gelijksoortige wijzigingen als de 2105.
En dan komen we nu toe aan het tweede antwoord: De Samara, of de 2108, 2109, en de 21099.
Men had het al in de gaten, maar de Russen waren dol op allerlei bizarre cijfercombinatie's als type aanduiding voor auto's, en niemand weet eigenlijk waar die cijfers precies voor staan.
Gelukkig bestaat er ook nog zoiets als exportnamen..
De Lada Samara 2108
2109
In 1984 kwam VAZ een alternatief voor de modellen die in de basis nog altijd dateerden uit de tijd van de FIAT 124.
Het was, na de Niva, het tweede geheel eigen ontwerp van de fabrieken te Togliatti.
Los van wat men van de vormgeving vindt, kan men stellen dat er qua ontwerp een radicale breuk met het verleden is gemaakt, aangezien de layout compleet was gewijzigd.
De conventionele layout met de in lengterichting geplaatste motor icm achterwielaandrijving, was vervangen door een moderne layout met dwarsgeplaatste motoren en voorwielaandrijving.
De Samara vulde door de hatchbackvorm ook mooi het gat op tussen sedan en stationcar, dat door de oude modellen was opengelaten.
De motoren waren, hoewel niet geheel nieuw, wel drastisch onder handen genomen, met de hulp van niemand minder dan......Porsche!!
Zo was de distributieketting vervangen door een modern tandriemsysteem, en diverse gebruikte materialen zijn gewijzigd om de motoren onderhoudsarmer te maken.
De Samara (In Rusland ook wel "Sputnik" genoemd) was leverbaar met motoren van 1100, 1300, en 1500 cc inhoud.
In 1990 kwam een laatste variant het gamma versterken:
21099
De Lada Samara 21099 (men was kennelijk klem gelopen met de nummers), ook wel bekend als "Samara Diva".
En hiermee sluit ik dit epistel af, daar de Diva de laatste Lada was die is ontworpen in de Sovjet-Unie.
Een jaar na de introductie van de Diva zou het Sovjet-imperium, dat in 1990 al behoorlijk afbrokkelde, definitief instorten, en vanaf dat punt wordt het off-topic.
