Ontstaansgeschiedenis van de bijbel

[Sararje]

Heb je de Bijbel zelf al eens gelezen? En dan vooral het hele NT, want dat is vnl. voor ons, als zijnde niet-joden.

Het lijkt mij dat als je Jezus wil volgen, dat je dan doet wat Jezus ook doet dus dat je de ver- en geboden van het OT moet volgen. Dat een bimbo als Paulus dan zegt dat die vervuld zijn, doet daar niets aan af.

[Kitty]

Het is toch reuze makkelijk sararje om ieder die zegt dat je bepaalde wetten niet hoeft te volgen als de waarheid verkondigend aan te zien?

Als Paulus had gezegd dat iedere vrouw die niet gehoorzaam was haar man, omgebracht moest worden, dan zou men nu daar natuurlijk weer een handige interpretatie tegenover zetten als niet zo bedoeld en symbolisch.

Misschien een menselijke eigenschap om te kiezen voor de weg van de minste weerstand en voor de rest je ogen te sluiten. We kunnen het niet leuker maken, wel makkelijker.

Groet,

Kitty

[Deadline]

Uit je antwoord blijkt dat je het NT niet hebt gelezen.
Prima, maar dan is gedachtenwisseling zinloos.

en nu moet ik als een haas aan het werk.

Wat een ongeloofelijke slechte manier van een discussie voeren is dit. Je doet gewoon een aanname en zegt dat het dan de moeite waard niet is om er een discussie over te voeren. Ik ben namelijk ook een hele andere mening toegedaan na het lezen van het NT dan jij Cathy. Een dialoog bestaat juist uit mensen met hele verschillende inzichten. En jij zei nog tegen mij dat je een dialoog wil voeren....

Ik merk al in je eerdere reacties van je Cathy dat jij eigenlijk helemaal geen dialoog wil. In je laatste reactie op mij komt dit wederom scherp naar voren. Je schuift mij in de schoenen dat ik beledigd zou zijn.... terwijl JIJ en niemand anders over beledigingen begint. Namelijk over dat ik een godslasterlijke opmerking maak. Dat noem ik dingen uit hun verband halen. Daarnaast citeer je mij wederom half bij mijn vergelijking van Marduk met jhwh. Het gaat om de posities die zij innemen in hun cultuur waardoor zij door hun volgelingen als goed beschouwd worden. Marduk is goed volgens de Sumeriers en jhwh volgens de joden. Enuma Elish is in grote lijnen gelijk aan Genesis alleen dan met Marduk op de plaats van jhwh. Zo beschouwd is jhwh gelijk aan Marduk (ook omdat zij voor hun eigen culturen de almachtige goedheid zijn). Zou je die redenatie er asjeblieft in het vervolg bij willen citeren?

Bovendien geef je in je verdere reactie blijk van het kijken naar de werkelijkheid door een koker. Je bent selectief in het benaderen van de verschillende mythes. Je bekijkt enkel hun scheppingsverhalen en laat alle andere factoren die van enorm belang zijn voor de vormin van die mythes (zoals cultuur, kennis van wetenschap, economische banden met andere beschavingen, sociale structuren, aardrijkskundige ligging van de beschavingen, archeologische vondsten m.b.t. de beschavingen en het geheel ontbreken van sporen van wonderen) buiten beschouwing.

Ik zal er vanavond dieper op ingaan.

Groet,
Deadline

[Rereformed]

Heb je de Bijbel zelf al eens gelezen? En dan vooral het hele NT, want dat is vnl. voor ons, als zijnde niet-joden.

Het lijkt mij dat als je Jezus wil volgen, dat je dan doet wat Jezus ook doet dus dat je de ver- en geboden van het OT moet volgen. Dat een bimbo als Paulus dan zegt dat die vervuld zijn, doet daar niets aan af.

Precies, Jezus zei tenslotte geen jota van de wet van Mozes tegen te spreken. Hij was het blijkbaar eens met de goddelijke wetten dat je geen randen van baarden mag afknippen, dat je vanwege orders van God priesters met besprenkeling van bloed op hun oorlellen en tenen moet inwijden, dat God verboden heeft niet-geschubde zeedieren te eten, dat je beslist geen kleren van tweeërlei stof mag dragen, dat je het zaad van Amelek tot in eeuwigheid moet uitroeien. In ieder geval had hij niet het lef ooit in het openbaar de goddelijke opdracht tot genocide aan te klagen als godslastering. Blijkbaar was hij het er roerend mee eens, want in Mattheüs 25 fantaseert hij voor zichzelf een soortgelijke toekomstige rol. Hij ziet zichzelf alle bokken vervloeken en in de eeuwigbrandende hete oven gooien. Mooie jongen die tegen Farizeeën (=NB geen moordenaars, maar eenvoudig mensen met andere religieuze opvattingen) zegt "Hoe denken jullie -slangen, addergebroed- te kunnen ontkomen aan een veroordeling tot de Gehenna", en zich op een andere bladzijde weer uitroept tot liefde. Zo lang ik christen was vond ik dit de meest weerzinwekkende trek van de cultuur van het midden-oosten, een schizofrenie die in het moslimgeloof de laatste tijd alweer springlevend is.

Het is vreemd dat Cathy ons op het Nieuwe Testament wijst. Als goede christen zal ze toch niet beweren dat men het Oude Testament niet serieus hoeft te nemen; maar om met het Nieuwe Testament aan te komen om kritiek op het Oude de mond te snoeren is een zwakke redenering. De christen raakt hierdoor slechtsverstrikt in het labyrint van tegenstrijdigheden tussen het Oude en Nieuwe. Maar misschien heeft Cathy van haar Yeshua geleerd dat je af en toe wanneer het je uitkomt Mozes weer wél mag tegenspreken (hij verbood bijvoorbeeld echtscheiding). Je mag het natuurlijk niet 'tegenspreken' noemen, maar moet er dan gewoon een mooier woord voor verzinnen. Jezus noemde zich de vervulling van de wet.

Cathy, heb je er ooit aan gedacht dat je hetzelfde zou kunnen doen? Net als Jezus opgroeien tot autoriteit voor jezelf, helemaal zelf bepalen wat voor jou 'rechtvaardig zijn' en 'liefde' betekent. Is het niet een malle zaak wanneer iemand voor dat soort zaken die inherent zijn aan ons menszijn een bepaalde autoriteit buiten hem/haarzelf voor nodig heeft? Indien je religieus wil blijven en een bepaalde nostalgie voor de oude religie voelt, zou je het op dezelfde handige manier kunnen doen als Jezus het deed met het Oude Testament: je vereenzelvigt je met God/het mooie/het perfecte/het goede/het schone, en bepaalt voor jezelf wat die hoogste waarden zijn; je moderne inzichten schroeven daarmee de oude godsdienst eenvoudig hogerop en je noemt het dan de vervulling van wat de oude religie eigenlijk bedoelde.

[Sararje]

VHet is toch reuze makkelijk sararje om ieder die zegt dat je bepaalde wetten niet hoeft te volgen als de waarheid verkondigend aan te zien?

Tuurlijk, maar met welke autoriteit doe je dat?

[Kitty]

Daar heb je geen autoriteit voor nodig. Het enige dat je nodig hebt is het vermogen je ogen te sluiten voor dat wat je niet aanstaat, en het verheerlijken van datgene dat in je straatje past. De manier waarop religie door de meesten bedreven wordt.

Groet,

Kitty

[Rereformed]

Wat een ongeloofelijke slechte manier van een discussie voeren is dit. Je doet gewoon een aanname en zegt dat het dan de moeite waard niet is om er een discussie over te voeren. Ik ben namelijk ook een hele andere mening toegedaan na het lezen van het NT dan jij Cathy. Een dialoog bestaat juist uit mensen met hele verschillende inzichten. En jij zei nog tegen mij dat je een dialoog wil voeren....
Ik zal er vanavond dieper op ingaan.

Groet,
Deadline

Deadline, ik begrijp je frustratie. Ik heb geen tijd om mee te doen aan de discussie, maar ik heb veel van deze draad gelezen en neem mijn pet af voor je kennis van zaken en scherpe manier van discussiëren. Interessant om te lezen. Mag ik je vragen hoe het komt dat je zoveel kennis van zaken hebt en wat je bezielt? Ik meen er veel van te herkennen, misschien hoef je het mij niet uit te leggen.

Ga door met schrijven en laat je niet door een vervelende spaak in het wiel snelheid en kracht verliezen.

[Cathy]

Ik heb het nieuwe testament zeker gelezen.

Kitty, mijn excuses voor m'n 'veel te kort door de bocht' constatering.
Het is verleidellijk om uit te weiden over het hoe en waarom, maar dat lijkt mij niet relevant in dit topic.
Gewoon: sorry!

[Cathy]

Het lijkt mij dat als je Jezus wil volgen, dat je dan doet wat Jezus ook doet dus dat je de ver- en geboden van het OT moet volgen. Dat een bimbo als Paulus dan zegt dat die vervuld zijn, doet daar niets aan af.

Mmmm, in Matt 22:
35 En een uit hen, zijnde een wetgeleerde, heeft gevraagd, Hem verzoekende, en zeggende:
36 Meester! welk is het grote gebod in de wet?
37 En Jezus zeide tot hem: Gij zult liefhebben den Heere, uw God, met geheel uw hart, en met geheel uw ziel, en met geheel uw verstand.
38 Dit is het eerste en het grote gebod.
39 En het tweede aan dit gelijk, is: Gij zult uw naaste liefhebben als uzelven.
40 Aan deze twee geboden hangt de ganse wet en de profeten.

Natuurlijk waren er daarna weer discussies onder de apostelen of goyiem ook de wetten zouden moeten houden.
Het antwoord in Hand 15 :
19 Daarom ben ik van mening dat we de heidenen die zich tot God bekeren geen al te zware lasten moeten opleggen, 20 maar dat we hun moeten schrijven dat ze zich dienen te onthouden van wat door de afgodendienst bezoedeld is, van ontucht, van vlees waar nog bloed in zit en van het bloed zelf.

Rereformed, je schrijft weer zeer prikkelende dingen maar ik wil niet weer zoveel off-topic gaan. Misschien een draadje :"babbelen met Cathy" ?

[Sararje]

Hangen aan is niet hetzelfde als die 613 regels die in het OT staan.

[collegavanerik]

Hangen aan is niet hetzelfde als die 613 regels die in het OT staan.

Want voorwaar, Ik zeg u: Eer de hemel en de aarde vergaat, zal er niet één jota of één tittel vergaan van de wet, eer alles zal zijn geschied”

dus allemaal blauwe draadjes aan je kleren.
en van de jongens snijden we gewoon een stukje van de piemel af.

[Deadline]

Hoi Cathy en andere geïnteresseerde,

ik meende ergens eerder gelezen te hebben in een bepaalde reactie van iemand dat de bijbel wel een heel bijzonder verhaal is omdat de joden als eerste over gingen tot het monotheïsme.

Dit blijtk echter na nadere bestudering helemaal niet waar. Sterker nog er zijn zelfs verhalen in het OT (de aanbidding van het gouden kalf) waaruit blijkt dat het geloof in het bovennatuurlijke ook bij de joden nog erg divers was. Sterker nog het eerste gebod is:

Toen sprak God deze woorden: ‘Ik ben de HEER, uw God...
'Vereer naast mij geen andere goden.'

Met andere woorden zelfs die "god" houdt de mogelijkheid open dat er andere goden zijn dan hij! Er staat niet er zijn geen andere goden naast mij.

Nog een andere aanwijzing is het feit hoe er in de bijbel over de andere goden uit de omgeving wordt gesproken. Zij worden weliswaar als minderwaardig beschreven en zij verliezen ook keer op keer van jhwh, maar er wordt wel degelijk aangenomen dat zij bestaan.

Nog een andere aanwijzing voor het feit dat men niet alleen in één god geloofde is de plaats die satan inneemt. Hij is als het ware ook een godheid die men goddelijke macht toedicht. Alleen is hij natuurlijk lang niet zo machtig als jhwh.

Wat ik hiermee wil aangeven is dat hoewel het jodendom bekend staat als monotheïstisch zij wel degelijk ervan uitgingen dat er meerdere goden bestonden. Het is alleen zo dat zij geloofden dat er maar één goede god is. Maar zij geloofden ook wel degelijk in andere goden. Dus het jodendom is van oudsher polytheïstisch.

Later meer,
Groet,
Deadline

[bad_religion]

ik meende ergens eerder gelezen te hebben in een bepaalde reactie van iemand dat de bijbel wel een heel bijzonder verhaal is omdat de joden als eerste over gingen tot het monotheïsme.

Nee Jahwe is ook onstaan uit een verzameling goden. Lees het verhaal van bet - ehl eens, Jakob richt geen steen op naar Jahwe maar naar Eel (Bet Ehl) de oppergod van de Kanaänieten. Voorbeelden ten over, Psalm 82 verslaat Jahwe de andere goden.


Overigens niet ongebruikelijk in de semitische godsdiensten, in het pantheon van de sumerische goden kwamen er ook goden bij (Marduk (bijbel Meldochai) is van latere oorsprong. Interessant is de enumaj Ellisj, rond de tijd van Nebukadnezer stonden er nog steeds goden naast Marduk, maar de tendens was al monotheïstisch...

[Deadline]

Nee Jahwe is ook onstaan uit een verzameling goden. Lees het verhaal van bet - ehl eens, Jakob richt geen steen op naar Jahwe maar naar Eel (Bet Ehl) de oppergod van de Kanaänieten. Voorbeelden ten over, Psalm 82 verslaat Jahwe de andere goden.

Overigens niet ongebruikelijk in de semitische godsdiensten, in het pantheon van de sumerische goden kwamen er ook goden bij (Marduk (bijbel Meldochai) is van latere oorsprong. Interessant is de enumaj Ellisj, rond de tijd van Nebukadnezer stonden er nog steeds goden naast Marduk, maar de tendens was al monotheïstisch...

Bad_Religion,

ik ben het helemaal met je eens. Ik heb eerder in deze discussie dat feit al aangehaald. Ik onderschrijf dit helemaal. Als je dit feit nog eens naast het Enuma Elish legt (waarin Marduk zes verschillende goden verslaat en oppergod wordt en de wereld schept) zie je ineens veel overeenkomsten. Bovendien is het daarnaast zo dat het Enuma Elish ook spreekt over zes stadia (bij het Enuma Elish vertegenwoordigd door zes goden) waarin de wereld wordt geschapen. Precies in dezelfde volgorde als bij genesis. Ik heb daarom ook al eerder in deze discussie aangegeven dat het scheppingsverhaal van de joden is "gejat"van de Sumeriers. Mede omdat de Sumeriers deze verhalen al veel eerder hadden opgesteld. Er zijn wandschilderingen van voor 2000 voor Christus en er zijn kleitabletten gevonden uit de periode 2050-1850 voor Christus. De oudste bron voor genesis is op z'n oudst uit de periode rond 1600 voor Christus maar bij de bijbel geldt dat de oudste bron een veel grotere marge genomen dan bij het Enuma Elish. Waarschijnlijk omdat het bronmateriaal veel fragmentarischer is. Dus het zou heel goed zo kunnen zijn dat de bijbel pas in 700 voor Christus is ontstaan.

Wat verder een interessant gegeven is dat de bijbel ook over meerdere goden spreekt van andere culturen. Die vervolgens als slecht afgebeeld worden. Maar daarbij ook wel degelijk als bestaand worden beschouwd door de hebreeen. Dit duidt dus op een verkapte vorm van polytheïsme, waarbij wel maar één god aanbeden wordt, maar waar men ook gelooft dat andere goden bestaan (die dan als slecht beschouwd worden).

Dit gegeven is interessant: het belangrijkste wat men zich moet bedenken dat iedere stam in die tijd een godheid had die zij onder andere gebruikten om het nationalistische gevoel te versterken. Men voelde zich gesterkt door een sterke hogere macht die aan hun zijde zou strijden. Wat er ook in die tijd gebeurde is dat bepaalde godheden ineens verwerden tot nieuwe godheden. Zo gebeurde het met Marduk dat hij een staatsgod werd ipv een stadsgod, dit onder invloed van eht feit dat de verschillende Babylonische "stammen" één staat gingen vormen. Zo gebeurde dit ook bij de hebreeen. Bij hun werd jhwh de belangrijkste god. Vaak hield men één oppermachtige god over, dit om de onderlinge verbondenheid te vergroten. Dit is trouwens niet hoe men het in die tijd zag (terecht opgemerkt door Cathy trouwens), men vond dat de god van de overwinnaars aanbeden moest worden. Of de god van de stam die de meeste invloed had bij de vorming van de nieuwe staat. Want die stamgod bleek namelijk de meest invloedrijke.

Dat er ook kruisbestuivingen waren tussen verschillende culturen is duidelijk. Bovendien staat het historisch vast dat de hebreeen zowel met de Egyptenaren en Sumeriers handel dreven. Daarbij ontstaat er een onderlinge culturele beïnvloeding. Veel ideëen over jhwh zijn waarschijnlijk gevormd in de handel tussen de hebreëen en de Sumeriers (en opgenomen in de verschillende stamgoden van de hebreëen). Zij namen veel van de eigenschappen over in hun eigen godheden. Uiteindelijk ontstond zo jhwh op een gegeven moment als bevestiging voor de samenvoeging van de verschillende stammen rond Israël. En de naam jhwh is waarschijnlijk ontstaan uit de samenvoeging van de twee belangrijkste goden van de stammen. Die god had allerlei overeenkomsten met Marduk en had ook alle eigenschappen van de goden waaruit deze gevormd is overgenomen.

Cathy had het over licht en donker die vaak aanbeden werden in verschillende culturen en dat dit het bewijs is dat er dus ergens een echte godheid aan de basis staat van alle godsdiensten op aarde. Ik beweer dat zowel het licht als de duisternis verschijnselen waren die op dat moment van een zeer groot belang waren voor de mensen van die tijd (en eigenlijk nog steeds, maar begrijpen wij die verschijnselen veel beter). Men was in het najaar bang (als de dagen kort werden) dat het donker zou overwinnen en het misschien altijd donker zou blijven. Daarom voerde de Sumeriers de Enuma ELish op als ritueel om het licht weer terug te laten komen. Na het najaar werden de dagen weer langer (meer licht) en had men het idee dat men Marduk een goede dienst bewezen had. Dit soort aanbiddingen zie je in elke godsdienst terug komen en uiteindelijk zijn zelfs jhwh en satan in hun kern het symbool voor licht (goed) en donker (kwaad). De aanbidding van jhwh is door de hebreëen hoogstwaarschijnlijk begonnen om, net als bij de Sumeriers dit het geval is geweest, het licht te beïnvloeden en ervoor te zorgen dat de duisternis (satan) niet voor altijd zou blijven.

Licht en donker zijn zo elementair voor al het leven op aarde en het is daarom niet vreemd dat toen er in die tijd veel aandacht was voor de verering ervan over de hele wereld (denk maar eens aan alle zonnegoden uit allerlei mythische religies). Zonder licht kan de mens niet leven en dat besefte men toen maar al te goed. Zonder zonlicht geen groei van de gewassen en geen klimaat om te overleven. Daarom zag men het licht als iets goeds.

Cathy stelde ook dat het christendom niet voor niets zo lang overleefd heeft. Hiervoor is ook een reden te vinden. De kern van het christendom bevindt zich in dezelfde soort mythe als die van het Enuma Elish (genesis), die de joodse vorm kreeg in het genesis van jhwh. De Sumeriers hebben net als de joden hun geschiedschrijving gekoppeld aan deze mythe en schreven vervolgens heldendichten over de inmenging van hun god in werkelijke gebeurtenissen. Met andere woorden zij beschreven werkelijke gebeurtenissen en haalden hier vervolgens allerlei wonderen bij (die nooit gebeurd zijn, er is echt geen enkel historisch spoor van die wonderbaarlijke zaken gevonden), zodoende onstonden er legendes. Omdat deze gekoppeld zijn aan werkelijke gebeurtenissen, is het vee aannemelijker om te geloven. Ze hadden trouwens een goede reden om hun geschiedschrijving te koppelen aan hun goden: immers de stamgod is de onlosmakelijk verbonden met hun volk, wat dus betekent dat hij betrokken moet worden bij de geschiedschrijving.

Dat Jezus vervolgens zeer populair geworden is en dat er wel wat aanwijzingen zijn die in de richting van zijn historische bestaan duiden, heeft de aannemelijkheid alleen nog maar meer vergroot. Toch zijn er voor zijn wonderen ook nooit geschiedkundige sporen gevonden en wordt er alleen regionaal over zoijn wonderen gesproken. De Romeinen hebben nooit over die wonderlijke zaken geschreven. Iets wat ze zeker zouden hebben gedaan, want Romeinen zijn nogal bijgevlovig geweest en daarnaast zouden ze hem dan gezien hebben als een serieus intern probleem. Dat duidt er dus op dat de verhalen over Jezus tevens legendes zijn. Weliswaar misschien op een bestaande Jezus gebaseerd of misschien zelfs op meerdere heldhaftige personen uit die tijd uit die regio, maar dan op een zeer legende achtige manier beschreven. Maar omdat er dus gebeurtenissen zijn die duiden op het mogelijk bestaan van een dergelijk persoon als Jezus (maar er geen bewijzen voor zijn wonderen zijn gevonden) wordt het weer aannemlijk om te geloven in het christendom.

Trouwens Cathy ik geloof zelfs dat de god van de Sumeriers nu nog aanbeden wordt, maar dan alleen als allah. Ik denk dat Marduk en jhwh en verhalen uit het christendom aan de basis hebben gestaan voor de god van de islam. Dus die bewering dat de kracht van het christendom nu nog steeds zo groot is.... dat geldt misschien ook wel voor Marduk (bovendien stond hij sowieso aan de basis van de verhalen over jhwh, dus zijn invloed is er sowieso nog steeds)....

Groet,
Deadline

P.S.: later meer (morgenavond denk ik) en Rereformed: ik zal jou reactie ook nog beantwoorden alleen dat word morgenavond denk ik.

[Cathy]

ik meende ergens eerder gelezen te hebben in een bepaalde reactie van iemand dat de bijbel wel een heel bijzonder verhaal is omdat de joden als eerste over gingen tot het monotheïsme.
Dit blijtk echter na nadere bestudering helemaal niet waar. Sterker nog er zijn zelfs verhalen in het OT (de aanbidding van het gouden kalf) waaruit blijkt dat het geloof in het bovennatuurlijke ook bij de joden nog erg divers was. Sterker nog het eerste gebod is:

Toen sprak God deze woorden: ‘Ik ben de HEER, uw God...
'Vereer naast mij geen andere goden.'

Met andere woorden zelfs die "god" houdt de mogelijkheid open dat er andere goden zijn dan hij! Er staat niet er zijn geen andere goden naast mij.

Mee eens. Abraham kreeg als eerste de opdracht om 1 God te volgen (JHWH openbaarde zich als El Shaddai, Almachtige in Gen 17) en de Sumerische goden achter zich te laten. Izak en Jacob deden dat ook maar ik kan mij voorstellen dat er tijdens het leven in Egypte de klad in kwam.
In de woestijn grepen de Joden terug op de Egyptische goden, in dit geval Apis, het stierkalf dat de doden meenam naar Osiris. Uit Handelingen blijkt dat de Joden dachten dat Mozes niet meer terug kwam en dat ze ten dode waren opgeschreven in de woestijn.
Maar ze werden hier enorm voor gestraft.

Nog een andere aanwijzing is het feit hoe er in de bijbel over de andere goden uit de omgeving wordt gesproken. Zij worden weliswaar als minderwaardig beschreven en zij verliezen ook keer op keer van jhwh, maar er wordt wel degelijk aangenomen dat zij bestaan.

Ze bestaan ook, maar mogen niet worden aanbeden. En BR haalt Ps 82 al terecht aan, daar moeten al die andere goden verantwoording komen afleggen aan JHWH. En krijgen ze te horen dat ze onrechtvaardig zijn. Hun werk niet goed doen.
In Jer 50 (SV) wordt Merodach (= marduk) genoemd:
2 Verkondigt onder de heidenen, en doet horen, en werpt een banier op, laat horen, verbergt het niet; zegt: Babel is ingenomen, Bel is beschaamd, Merodach is verpletterd, haar afgoden zijn beschaamd, haar drekgoden zijn verpletterd!

Nog een andere aanwijzing voor het feit dat men niet alleen in één god geloofde is de plaats die satan inneemt. Hij is als het ware ook een godheid die men goddelijke macht toedicht. Alleen is hij natuurlijk lang niet zo machtig als jhwh.

Exact, hij wordt in de Bijbel door Yeshua de overste van de wereld genoemd. (Joh 12,14 en 16) Best een belangrijk 'heerschap'.

Wat mij het meest blijft fascineren is: hoe komt het dat Mardoek in al zijn verschijningsvormen door de hele oude wereld is geaccepteerd, behalve door de Joden, toen een klein woestijnvolk met een cultuur van 'lik - m’n- vestje' in vergelijking met al die andere culturen.
Ik geloof in een plan van God, maar hoe zien jullie dat?

Men was in het najaar bang (als de dagen kort werden) dat het donker zou overwinnen en het misschien altijd donker zou blijven. Daarom voerde de Sumeriers de Enuma ELish op als ritueel om het licht weer terug te laten komen. Na het najaar werden de dagen weer langer (meer licht) en had men het idee dat men Marduk een goede dienst bewezen had. Dit soort aanbiddingen zie je in elke godsdienst terug komen en uiteindelijk zijn zelfs jhwh en satan in hun kern het symbool voor licht (goed) en donker (kwaad). De aanbidding van jhwh is door de hebreëen hoogstwaarschijnlijk begonnen om, net als bij de Sumeriers dit het geval is geweest, het licht te beïnvloeden en ervoor te zorgen dat de duisternis (satan) niet voor altijd zou blijven.

Toch wordt dit ritueel, het bewenen van de Thammuz, in de Bijbel gezien als een gruwel.
Mocht niet van JHWH (Ez 8 vs 14,15)

Trouwens Cathy ik geloof zelfs dat de god van de Sumeriers nu nog aanbeden wordt, maar dan alleen als allah. Ik denk dat Marduk en jhwh en verhalen uit het christendom aan de basis hebben gestaan voor de god van de islam. Dus die bewering dat de kracht van het christendom nu nog steeds zo groot is.... dat geldt misschien ook wel voor Marduk (bovendien stond hij sowieso aan de basis van de verhalen over jhwh, dus zijn invloed is er sowieso nog steeds)....

Ik denk ook dat je gelijk hebt, maar ik heb er een ambivalent gevoel bij.

* Beth El betekent: huis van God.