De Blog van Richard Carrier

[Peter van Velzen]

Ik ben benieuwd hoe jij dit ziet:

• acht jij moreel kwaad pas aanwezig bij gerealiseerde schade, of kan het volgens jou ook reeds ontstaan op het niveau van intentie, besluitvorming en systematische voorbereiding?

Genocide is een goed voorbeeld, De intentie alleen is nog geen genocide, maar zodra men begint met de beoogde groep schade te berokkenen, is er misschien nog geen sprake van genocide(volgens de definitie - mijns inziens - wel), maar wel reeds van moreel kwaad.

[HierEnNu]

Ik ben benieuwd hoe jij dit ziet:

• acht jij moreel kwaad pas aanwezig bij gerealiseerde schade, of kan het volgens jou ook reeds ontstaan op het niveau van intentie, besluitvorming en systematische voorbereiding?

Genocide is een goed voorbeeld, De intentie alleen is nog geen genocide, maar zodra men begint met de beoogde groep schade te berokkenen, is er misschien nog geen sprake van genocide(volgens de definitie - mijns inziens - wel), maar wel reeds van moreel kwaad.

De intentie alleen is nog geen genocide, akkoord, maar ik zie intentie én systematische voorbereiding zelf al als moreel kwalificeerbaar kwaad, ook wanneer uitvoering nog uitblijft.

Juist omdat zulke intenties niet vrijblijvend zijn, maar gericht op het creëren van onomkeerbare schade, vind ik dat morele beoordeling niet hoeft te wachten op het eerste slachtoffer.

[ChaimNimsky]

Als de wet het hoogste gezag is dan hadden de humanisten die vrouwen aan een abortus probeerden te helpen toen dat verboden was ongelijk. De humanisten die mensen met een ondraaglijk lijden euthanasie aanboden toen dat verboden was, hadden ook ongelijk.

Verenigingen die nu zelfmoordpillen willen aanbieden aan zij die de regie voor hun dood zelf in handen willen nemen, die vereningingen hebben dan ook ongelijk want dat is op dit moment wettelijke verboden.

[/quote]Het hoogste gezag staat niet per definitie gelijk aan gelijk hebben.

[axxyanus]

Als de wet het hoogste gezag is dan hadden de humanisten die vrouwen aan een abortus probeerden te helpen toen dat verboden was ongelijk. De humanisten die mensen met een ondraaglijk lijden euthanasie aanboden toen dat verboden was, hadden ook ongelijk.

Verenigingen die nu zelfmoordpillen willen aanbieden aan zij die de regie voor hun dood zelf in handen willen nemen, die vereningingen hebben dan ook ongelijk want dat is op dit moment wettelijke verboden.

Het hoogste gezag staat niet per definitie gelijk aan gelijk hebben.

Op welke manier is gelijk hebben hier van toepassing? Ben jij van oordeel zoals Richard Carrier dat er morele feiten zijn die we kunnen achterhalen? Indien niet dan lijkt gelijk hebben niet van toepassing te zijn. Dan gaat het om wat we toelaten of niet. En wat dan het hoogste gezag heeft in wat toegelaten is of niet, heeft dan dat beslissingsrecht.

[axxyanus]

Als de wet het hoogste gezag is dan hadden de humanisten die vrouwen aan een abortus probeerden te helpen toen dat verboden was ongelijk. De humanisten die mensen met een ondraaglijk lijden euthanasie aanboden toen dat verboden was, hadden ook ongelijk.

Verenigingen die nu zelfmoordpillen willen aanbieden aan zij die de regie voor hun dood zelf in handen willen nemen, die vereningingen hebben dan ook ongelijk want dat is op dit moment wettelijke verboden.

De impliciete conditie niet vergeten. . . ..
Alleen als die rechtsstatelijke wetten in beton gegoten zouden zijn en dat zijn ze juist niet.

Als de wet verandert dan betekent dat enkel dat het van dan af niet langer verkeerd is. Als de wet het hoogste gezag is, dan is het altijd verkeerd om de wet te overtreden. Dat de wet verandert en er daarom andere zaken verboden zijn dan eerst verandert daar niets aan.

[ChaimNimsky]

Als de wet het hoogste gezag is dan hadden de humanisten die vrouwen aan een abortus probeerden te helpen toen dat verboden was ongelijk. De humanisten die mensen met een ondraaglijk lijden euthanasie aanboden toen dat verboden was, hadden ook ongelijk.

Verenigingen die nu zelfmoordpillen willen aanbieden aan zij die de regie voor hun dood zelf in handen willen nemen, die vereningingen hebben dan ook ongelijk want dat is op dit moment wettelijke verboden.

Het hoogste gezag staat niet per definitie gelijk aan gelijk hebben.

Op welke manier is gelijk hebben hier van toepassing? Ben jij van oordeel zoals Richard Carrier dat er morele feiten zijn die we kunnen achterhalen? Indien niet dan lijkt gelijk hebben niet van toepassing te zijn. Dan gaat het om wat we toelaten of niet. En wat dan het hoogste gezag heeft in wat toegelaten is of niet, heeft dan dat beslissingsrecht.

Het hoogste gezag bepaalt wat geldt, niet wat waar of rechtvaardig is. Gelijk hebben veronderstelt een inhoudelijke rechtvaardiging, niet alleen autoriteit.
Macht is meester.
Je claim was dat het hoogste gezag gelijk staat aan gelijk hebben: Als de wet het hoogste gezag is dan hadden de humanisten die vrouwen aan een abortus probeerden te helpen toen dat verboden was ongelijk. De humanisten die mensen met een ondraaglijk lijden euthanasie aanboden toen dat verboden was, hadden ook ongelijk. Verenigingen die nu zelfmoordpillen willen aanbieden aan zij die de regie voor hun dood zelf in handen willen nemen, die vereningingen hebben dan ook ongelijk want dat is op dit moment wettelijke verboden. Als de wet het hoogste morele gezag is, dan hebben mensen die bewust de wet overtreden om menselijk lijden te verlichten per definitie ongelijk. Punt.

Maar ook in een strikt anti-realistische visie gebruiken we voortdurend morele taal die verder gaat dan toegestaan en verbieden. Misstanden, misbruik van macht, onrechtvaardige wetten, schaamte achteraf. Dat taalgebruik verliest zijn betekenis als er werkelijk geen normatief onderscheid bestaat buiten wat is toegestaan. Dan kun je de wet niet eens bekritiseren, alleen constateren, wat betekent dat zelfs wie moreel anti-realist wil zijn, functioneel toch moreel realisme toepast. Niet omdat het logisch moet, maar omdat samenleven anders onmogelijk wordt. We handelen alsof sommige redenen beter zijn dan andere, alsof sommige vormen van lijden zwaarder wegen dan simpele procedurele gehoorzaamheid. Zelfs als er geen morele feiten bestaan, volgt daar niet automatisch uit dat het gezag moreel onaantastbaar is. Dat onderscheid blijft bestaan, ook al ontkennen we morele objectiviteit.

Mijn eigen positie, om die expliciet te maken: ik denk niet dat moraal zo hard is als natuurkunde, maar ook niet zo leeg als pure afspraak. Er zijn geen morele feiten die we meten, maar er zijn wel betere en slechtere rechtvaardigingen, afhankelijk van consistentie, gevolgen, respect voor autonomie en het vermijden van zinloos lijden. Dat maakt gelijk hebben geen absoluut gegeven, maar ook geen lege huls. Dus ja, als je moraal volledig herleidt tot toelating, dan heeft het gezag gelijk omdat het gezag is, maar dan moet je ook accepteren dat woorden als rechtvaardigheid, misstand en morele vooruitgang hun betekenis verliezen. Mensen, inclusief wetgevers, blijken dat uiteindelijk niet te kunnen volhouden.

[Peter van Velzen]

Ik had het helemaal niet over morele feiten

Je linkt nota bene naar een artikel met The Ontology of Moral Facts als titel?

“Goed stuk!” zeg je, maar nu weet je ineens niet waar het over gaat? Maar wat vind je er dan goed aan, de plaatjes? Het feit dat hij de mooie serie Firefly als voorbeeld gebruikt?

Richard Carriër had het"- in zijn blog van 31 december inderdaad over "moral facts"
Ik heb dat blog met oudejaar gelezen en het leek mij toen bijzonder zinnig.
Vervolgens raakte ik met Axxyanus in een discussie over "kwaad".
En binnen die discussie had ik het niet zozeer over morele feiten als wel over mijn mening over moraal.
Maar je raakt een teer punt. Mijn neiging om off topic te raken, en in plaats van het oorspronkelijke onderwerp, mijn eigen mening centraal te stellen.
Omdat het inmiddels al weer een week geleden is, ga ik vandaag eerst de blog opnieuw lezen.

Tijdens het opnieuw lezen kwam ik er achter dat er een eerder blog was (van 15 december 2016) over Objective Moral Facts
Daarin wordt uitgelegd wat er precies mee bedoeld wordt, en het is wellicht iets anders dan je zou denken.
Een waar objectief feit over moraal kan bijvoorbeeld zijn, dat iemand van mening is dat homoseksuelen van een hoog gebouw moeten worden afgegooid. Het valt namelijk enigermate objectief vast te stellen dat iemand deze mening is toegedaan.

De meeste mensen willen echter niet weten of het waar is dat iemand die mening heeft, maar of iemand (of zelfs ieder mens) diezelfde mening dient te hebben.
Volgens Carrier is dat een vraag die in theorie door de wetenschap beantwoord kan worden. Hij geeft een voorbeeld hoe dat zou kunnen werken, door te beargumenteren, dat mensen die (het hebben van) geld als hoogste waarde beschouwen, in werkelijkheid meer waarde toekennen, aan wat je voor dat geld kan krijgen. Wat feitelijke de hoogste waarde heeft, is - dat is mijn conclusie - vaak niet hetgeen je bewust nastreeft. Als zou blijken dat alle mensen dezelfde zaken de hoogste waarde toekennen, dan zou daar zelfs een universele menselijke moraal uit kunnen worden afgeleid.

Hij waarschuwt echter dat het feit dat de wetenschap daar theoretisch toe in staat zou zijn, niet betekent dat ze dat vandaag al kan. Het onderzoek moet volgens hem zelfs nog beginnen.

Ik kom tot nog een conclusie:
Ook als je een volstrekte egoïst bent, doe je er verstandig aan, andere mensen niet (met woord of daad) wijs te maken dat egoïsme de beste morele opstelling is. Wat als je dat doet, zullen zij die jou daarin volgen, in de praktijk verder geen rekening met jou houden, en dat zal je waarschijnlijk niet fijn vinden. Dat is ook de reden, waarom "de gouden regel" wellicht de meest verstandige morele richtlijn is.

[axxyanus]

Het hoogste gezag staat niet per definitie gelijk aan gelijk hebben.

Op welke manier is gelijk hebben hier van toepassing? Ben jij van oordeel zoals Richard Carrier dat er morele feiten zijn die we kunnen achterhalen? Indien niet dan lijkt gelijk hebben niet van toepassing te zijn. Dan gaat het om wat we toelaten of niet. En wat dan het hoogste gezag heeft in wat toegelaten is of niet, heeft dan dat beslissingsrecht.

Het hoogste gezag bepaalt wat geldt, niet wat waar of rechtvaardig is. Gelijk hebben veronderstelt een inhoudelijke rechtvaardiging, niet alleen autoriteit.
Macht is meester.

Dat hangt ervan af over welk gezag je het hebt. Gezag gaat niet altijd om macht.

De context was de ontologie van de moraal. Wat rechtvaardigheid is, lijkt mij een deel van de moraal. Ik begreep gezag in die context dus dat de wet het hoogste gezag zou zijn voor de moraal en dus ook voor wat rechtvaardig is. Als de wet, wegens het hoogste gezag bepaalt, wat rechtvaardig is, is wie de wet overtreed in die context per definitie onrechtvaardig.

Je claim was dat het hoogste gezag gelijk staat aan gelijk hebben:

Ja in die context zoals ik dat begreep. Als het hoogste gezag voor de moraal.

Natuurlijk als je de wet enkel als hoogste gezag voor de wettelijkheid ziet en de legitimiteit van de wet op andere gronden wil beoordelen, dan kan dat. Maar dan is de wet niet het hoogste gezag voor de moraal.

Maar ook in een strikt anti-realistische visie gebruiken we voortdurend morele taal die verder gaat dan toegestaan en verbieden. Misstanden, misbruik van macht, onrechtvaardige wetten, schaamte achteraf. Dat taalgebruik verliest zijn betekenis als er werkelijk geen normatief onderscheid bestaat buiten wat is toegestaan.

In een strikt anti-realistische visie heeft het hoe dan ook geen betekenis. Tenzij eventueel metaforisch.

Dan kun je de wet niet eens bekritiseren, alleen constateren, wat betekent dat zelfs wie moreel anti-realist wil zijn, functioneel toch moreel realisme toepast.

Daar ben ik niet mee eens. Mijn kan vanuit een waardenkader vertrekken op zoek gaan naar gemeenschappelijke waarden en dan de wet bekritiseren waar ze in conflict is met die waarden, zonder van een moreel realisme te willen uitgaan.

Mijn eigen positie, om die expliciet te maken: ik denk niet dat moraal zo hard is als natuurkunde, maar ook niet zo leeg als pure afspraak. Er zijn geen morele feiten die we meten, maar er zijn wel betere en slechtere rechtvaardigingen, afhankelijk van consistentie, gevolgen, respect voor autonomie en het vermijden van zinloos lijden.

Maar hier maakt je wat meer rechtvaardig is, afhankelijk van waarden. Minder zinloos lijden beschouw jij blijkbaar als goed. Maar als iemand daar niet om maalt dan zie ik geen argumenten waarmee je zo iemand zou kunnen overtuigen, tenzij je misschien ergens een waarde bij die persoon kan aanboren.

Al bij al lijkt het er op dat onze vizie redelijk dicht bij elkaar zitten.

[heeck]

Als de wet het hoogste gezag is dan hadden de humanisten die vrouwen aan een abortus probeerden te helpen toen dat verboden was ongelijk. De humanisten die mensen met een ondraaglijk lijden euthanasie aanboden toen dat verboden was, hadden ook ongelijk.

Verenigingen die nu zelfmoordpillen willen aanbieden aan zij die de regie voor hun dood zelf in handen willen nemen, die vereningingen hebben dan ook ongelijk want dat is op dit moment wettelijke verboden.

De impliciete conditie niet vergeten. . . ..
Alleen als die rechtsstatelijke wetten in beton gegoten zouden zijn en dat zijn ze juist niet.

Als de wet verandert dan betekent dat enkel dat het van dan af niet langer verkeerd is. Als de wet het hoogste gezag is, dan is het altijd verkeerd om de wet te overtreden. Dat de wet verandert en er daarom andere zaken verboden zijn dan eerst verandert daar niets aan.

Axxyanus,

Je valt terug op spelregel-redeneren dat blind is voor verandering.
In tweede instantie pleit je daarmee zelfs tegen een democratische rechtsstaat.

Heb je een realiseerbare samenlevingsvorm voor ogen zonder (hoogste) gezag? Etaleer die dan gelijk want ik ken alleen maar voorbeelden zoals van bijen en mieren en tussen bladluizen en mieren. En uiteraard tussen mensen en andere dieren.

Om zoiets tussen mensen te realiseren is er pittig wat genetische renovatie onmisbaar, waarbij je goed moet oppassen niet in een hyper-1984 terecht te komen.

Roeland

[Amerauder]

De meeste mensen willen echter niet weten of het waar is dat iemand die mening heeft, maar of iemand (of zelfs ieder mens) diezelfde mening dient te hebben.

Het “gij zult” dus. Een zeer interessante vraag inderdaad! Maar wel iets dat niets te maken heeft met wat we normaal gesproken onder “wetenschap” verstaan. Integendeel, wat we daar onder verstaan is nu juist precies allesbehalve dat. Allesbehalve morele meningen, laat staan het verplicht stellen daarvan.

Juist het simpele feit dat dit inderdaad een interessante kwestie is, bewijst dat we ons niet teveel op wetenschap blind moeten staren. Hier hebben we een mooi voorbeeld te pakken van iets uiterst boeiends, waar de wetenschap desondanks vrijwel niets mee aan kan vangen.

Volgens Carrier is dat een vraag die in theorie door de wetenschap beantwoord kan worden.

Nou ik hoop maar voor deze Carrier dat jij hem verkeerd begrepen hebt dan, want dit is helaas meer dan een beetje onzinnig.

Waarden zijn nu juist precies dat wat in de wetenschap buiten beschouwing wordt gelaten. Het is niet alleen dat de wetenschap hier niet bij kan, nee, de wetenschapper prijst zichzelf er juist om hoe ontzettend hij zijn best doet om de kwestie van waarden buiten zijn onderzoek te laten – menig wetenschapper beweert nu juist dat dit buiten beschouwing laten is wat hem tot zo’n goede wetenschapper maakt.

“Objectief”, noemt men het wel eens, wat zoiets wil zeggen als “zonder mening”, en daarmee dus precies het tegenovergestelde van waar je over spreekt.

Als zou blijken dat alle mensen dezelfde zaken de hoogste waarde toekennen

Maar dat is dus duidelijk niet het geval. Mensen verschillen van elkaar, houden er andere waarden op na. Dat zouden we nu toch wel moeten weten met zijn allen.

Mannen achten over het algemeen genomen iets andere zaken van belang dan vrouwen, oudere mensen weer net iets andere dan jongeren, en zo heb je slimme en domme mensen, mooie en lelijke, luie en hardwerkende en ga zo maar door. Het zou belachelijk zijn om te denken dat ze allemaal dezelfde waarde aan zaken toe zouden kennen. Door dat te beweren zou je juist die verschillen waar het hier om gaat proberen te ontkennen. Men is het er nota bene niet eens over eens welke vrouw de mooiste is...

dan zou daar zelfs een universele menselijke moraal uit kunnen worden afgeleid.

Nee, want zelfs wanneer er iets gevonden zou worden wat alle mensen van gelijke waarde achten – hetgeen dus onmogelijk is – dan volgt daar nog geen universele moraal uit.

Veruit de meeste mensen hebben behoefte aan gemak en comfort, dus stel dat we voor het gemak zouden stellen dat iedereen de behoefte heeft om in een fijn huis te wonen, met voldoende voedsel en bediendes. Dan helpt dat je nog geen stap verder in het bepalen wie dan recht heeft op de huizen en bediendes die er zijn, en wie op straat moet leven. Er volgt helemaal niets uit.

[Peter van Velzen]

Volgens Carrier is dat een vraag die in theorie door de wetenschap beantwoord kan worden.

Nou ik hoop maar voor deze Carrier dat jij hem verkeerd begrepen hebt dan, want dit is helaas meer dan een beetje onzinnig.

Heb je niet de moeite genomen zijn blog van 15 december 2016 even te lezen?

waarden zijn nu juist precies dat wat in de wetenschap buiten beschouwing wordt gelaten. Het is niet alleen dat de wetenschap hier niet bij kan, nee, de wetenschapper prijst zichzelf er juist om hoe ontzettend hij zijn best doet om de kwestie van waarden buiten zijn onderzoek te laten – menig wetenschapper beweert nu juist dat dit buiten beschouwing laten is wat hem tot zo’n goede wetenschapper maakt.

“Objectief”, noemt men het wel eens, wat zoiets wil zeggen als “zonder mening”, en daarmee dus precies het tegenovergestelde van waar je over spreekt.

Of iemand een bepaalde mening heeft, en of iemand bepaalde zaken meer of minder waardeert, valt - zover ik weet - te onderzoeken. Zonder dat de onderzoeker daar zelf een mening over hoeft te hebben.

Als zou blijken dat alle mensen dezelfde zaken de hoogste waarde toekennen

Maar dat is dus duidelijk niet het geval. Mensen verschillen van elkaar, houden er andere waarden op na. Dat zouden we nu toch wel moeten weten met zijn allen.

Ik verbaas me, heeft iemand dat reeds onderzocht dan?

Mannen achten over het algemeen genomen iets andere zaken van belang dan vrouwen, oudere mensen weer net iets andere dan jongeren, en zo heb je slimme en domme mensen, mooie en lelijke, luie en hardwerkende en ga zo maar door. Het zou belachelijk zijn om te denken dat ze allemaal dezelfde waarde aan zaken toe zouden kennen. Door dat te beweren zou je juist die verschillen waar het hier om gaat proberen te ontkennen. Men is het er nota bene niet eens over eens welke vrouw de mooiste is...

Ik wist niet dat de vraag welke vrouw de mooiste is een morele waarde was.

dan zou daar zelfs een universele menselijke moraal uit kunnen worden afgeleid.

Nee, want zelfs wanneer er iets gevonden zou worden wat alle mensen van gelijke waarde achten – hetgeen dus onmogelijk is – dan volgt daar nog geen universele moraal uit.

Veruit de meeste mensen hebben behoefte aan gemak en comfort, dus stel dat we voor het gemak zouden stellen dat iedereen de behoefte heeft om in een fijn huis te wonen, met voldoende voedsel en bediendes. Dan helpt dat je nog geen stap verder in het bepalen wie dan recht heeft op de huizen en bediendes die er zijn, en wie op straat moet leven. Er volgt helemaal niets uit.

Je doet er goed aan Carriers blog gewoon te lezen. En je niet zo te concentreren op mijn conclusies.
Verder denk ik:
Het hebben van bediendes. kan geen universeel moreel recht zijn, want om dat te realiseren zou iedereen ook bediende (van meerdere meesters!) moeten zijn. Dat is een objectief feit. Ook is een behoefte aan gemak en comfort geen morele waarde.

Even uitleggen wat - mijns inziens - het verschil is tussen moreel en niet moreel.
Iets is alleen Moreel (of Ethisch) als het te maken heeft met de gevolgen voor andere (mensen of groepen mensen) van menselijk gedrag. Je kunt het wellicht uitbreiden met andere levende wezens, maar dat is problematisch zolang we niet eenvoudig met die wezens van gedachten kunnen wisselen.

Verder wat - mijns inziens - universeel in dit kader - betekent.
Een Universele moraal is een moraal die voor iedereen zou moeten gelden.
Het is niet noodzakelijkerwijs compleet, en ook niet in elke situaties moeiteloos toepasbaar. Je hoeft er onder andere niet in te stipuleren hoe fijn iemands huis moet zijn en wat als voldoende voedsel kan worden beschouwd. En gemak en comfort kun je er best buiten houden. Wat het wel dient te bevatten is waarschijnlijk het voorkomen van schade.
Maar ongeacht hoeveel verschillende waarden je er in moet opnemen (zoals leven, gezondheid, Waarheid, betrouwbaarheid, en billijkheid) dient het voor en jegens iedereen gelijk te zijn (maar men moet wel rekening houden met de voorkeuren van de gevolgdrager).

Ik vermoed dat zo'n moraal kan bestaan. Maar absoluut zeker ben ik nergens van.

[heeck]

Lezen hoe Richard Carrier zijn aanloop uit 2011 er uit ziet, is ook niet weg:
https://richardcarrier.blogspot.com/201 ... cists.html

En tussentijds heeft Carrier vast Immanuel Kants Plichtsbesef -met een grote P- bij moeten scheren om tot zijn huidige zienswijze te komen die duidelijk zonder “Kant” is.

Roeland

[heeck]

BINGO!

Even Kant’s attempt to dodge this consequence by inventing what he called “categorical imperatives,” imperatives that are somehow always true “categorically,” regardless of human desires or outcomes, failed. Because he could produce no reason to believe any of his categorical imperatives were true—as in, what anyone actually ought to do (rather than what they mistakenly think they should do or what he merely wanted them to do). Except a hypothetical imperative he snuck in, about what will make people feel better about themselves, about what sort of person they become by so behaving.
Which means Kant invented no categorical imperative at all. All his imperatives were simply another variety of hypothetical imperative, just one focused on the internal satisfaction of the acting party, rather than disconnected wishes about bettering the effects of their behavior on others. Which really just reduced his whole ethics to what Aristotle had already empirically discovered thousands of years before: we will be more satisfied with ourselves, and hence our lives, if we live a certain way. And as Aristotle correctly observed, we will only reliably live that way, if we cultivate psychological habits—virtues of character—that regularly cause us to. (If you doubt any of this, see my article All Your Moral Theories Are the Same.)

Roeland

[axxyanus]

De impliciete conditie niet vergeten. . . ..
Alleen als die rechtsstatelijke wetten in beton gegoten zouden zijn en dat zijn ze juist niet.

Als de wet verandert dan betekent dat enkel dat het van dan af niet langer verkeerd is. Als de wet het hoogste gezag is, dan is het altijd verkeerd om de wet te overtreden. Dat de wet verandert en er daarom andere zaken verboden zijn dan eerst verandert daar niets aan.

Axxyanus,

Je valt terug op spelregel-redeneren dat blind is voor verandering.
In tweede instantie pleit je daarmee zelfs tegen een democratische rechtsstaat.

Leg mij dan eens uit hoe ik dat juist doe want ik zie het niet.

Zoals ik het zie gaat het hier om de vraag of er geldige redenen kunnen zijn om de wet te overtreden. De wet als hoogste gezag zien, is IMO equivallent met die vraag te beantwoorden met neen! Want als er geldige redenen zijn om de wet te overtreden dan zijn er zaken die belangrijker zijn dan de wet om te bepalen hoe men zich kan gedragen en dan is de wet dus niet het hoogste gezag.

Ik zie niet hoe het bovenstaande blind is voor verandering of pleit tegen een democratische rechtstaat. Wettegevende initiatieven zijn nog steeds mogelijk.

[Peter van Velzen]

Ik zie niet te aanstaande blind is voor verandering of pleit tegen een democratische rechtstaat. Wettegevende initiatieven zijn nog steeds mogelijk.

Mag ik er op wijzen dat wetgevers en niet hun voortbrengselen dus het hoogste gezag zijn binnen een rechtsstaat? Maar dat ten aanzien van moraal of ethiek de door de acteur gehanteerde moraal het hoogste gezag is inzake zijn handelswijze.