Het aanraken van de paus. Pastor. Volgens katholieke bronnen. Of het aanraken van "het heilige vingerkootje van petrus".pastor schreef:
Wat is hier het placebo effect?
Leiderdorp; de uitdaging.
Moderator: Moderators
Dito Pastor.tjeerdo schreef:Het aanraken van de paus. Pastor. Volgens katholieke bronnen. Of het aanraken van "het heilige vingerkootje van petrus".
De achtste hemel is het atheïstische inzicht dat de werkelijkheid weliswaar hard is maar wel de werkelijkheid en die is zoveel waardevoller dan alle mooie, verzachtende sprookjes bij elkaar. (Gerard)
Geleid wordt enkel hij die zichzelf niet gevonden heeft. (Rereformed)
Geleid wordt enkel hij die zichzelf niet gevonden heeft. (Rereformed)
Dito Pastor.tjeerdo schreef:Het aanraken van de paus. Pastor. Volgens katholieke bronnen. Of het aanraken van "het heilige vingerkootje van petrus".
Het overtuigd zijn van heling door aanraking, waardoor zelfheling getriggerd wordt.
Jezus zei:
uw geloof heeft u genezen
Uw geloof en niet uw god of ik (jezus).
De achtste hemel is het atheïstische inzicht dat de werkelijkheid weliswaar hard is maar wel de werkelijkheid en die is zoveel waardevoller dan alle mooie, verzachtende sprookjes bij elkaar. (Gerard)
Geleid wordt enkel hij die zichzelf niet gevonden heeft. (Rereformed)
Geleid wordt enkel hij die zichzelf niet gevonden heeft. (Rereformed)
Ik begrijp de conclusie nog steeds niet.Erik schreef: Het overtuigd zijn van heling door aanraking, waardoor zelfheling getriggerd wordt.
Als iemand naar de tandarts gaat met kiespijn, en de tandarts zegt u heeft er goed aan gedaan om hier te komen, dan wordt je nog niet genezen. De tandarts moet zijn werk doen. Daar ben ik van overtuigd.
Maar als ik nu niet overtuigd ben van de kundigheid van de tandarts. En die is in wezen wel kundig. En hij vult mijn kies. Blijf ik dan pijn houden of niet? Of is de actie van de tandarts de reden.
Terug naar genezing door aanraking. In Marcus geeft Jezus een belofte:
en ze zullen zieken weer gezond maken door hun de handen op te leggen.
Is nu het de handen opleggen de genezende kracht of iets anders. Jezus raakte ook vaak mensen aan, maar niet altijd. De apostelen raakte vaak mensen aan, maar niet altijd. Gebedsgenezers raken mensen aan, maar niet altijd. Het effect is niet anders. Dus volgens mij dit het niet in de vorm: de aanraking.
Jullie hadden een stukje gevonden over Petrus. In Handelingen las ik het volgende:
12 ¶ De apostelen verrichtten vele tekenen en wonderen onder het volk. De gelovigen kwamen eensgezind bijeen in de zuilengang van Salomo,
13 en ofschoon niemand zich daar bij hen durfde te voegen, sprak het volk vol lof over hen.
14 Steeds meer mensen gingen in de Heer geloven, een groot aantal mannen zowel als vrouwen,
15 en ze legden zelfs zieken op draagbedden of matrassen buiten op straat, in de hoop dat toch ten minste de schaduw van Petrus, wanneer hij voorbijkwam, op een van hen zou vallen.16 Ook vanuit de steden rondom Jeruzalem stroomden de mensen toe; ze brachten zieken mee en mensen die door onreine geesten gekweld werden, en allen werden genezen.
Werkt zelfheling zo sterk. Als je maar geloofd, dan wordt je gezond? Ik zou willen dat het zo was. Want hoevelen mensen ondergaan chemokuren in ziekenhuizen, en ze geloven dat het bij hun helpt, maar sterven toch. Ligt het nu aan het middel, aan hun te zwak geloof, of is er nog iets anders.
Alleen geloof bij de zieke kan wel eens heel pijnlijk worden. En ook excuus voor de macht of kracht of middel van de genezer. Hoewel geloof in de bijbel een pre is, zijn er gelukkig ook voorbeelden van mensen die niet geloven en wel genezen. Een voorbeeld is Naaman. Een man die zelf niet geloofd, maar wel geneesd.
Er werd gevraagd, als het geloof van de zieke belangrijk is, hoe zit het dan met kinderen? Een terechte vraag. Zoals in het voorgaande, geloof is een pre, maar niet de absolute noodzaak. ook daarvan zijn er bijbelse voorbeelden. Jarirus komt Jezus te hulp roepen voor zijn zieke dochter. Jezus gaat naar haar toe, en zoals je het verhaal kunt lezen is het geloof van Jarius een basis voor de genezing van zijn dochter. Een buitenlandse vrouw komt bij Jezus voor haar dochter die bezeten is. Jezus komt niet eens bij die dochter, en toch geneest ze op het moment dat die vrouw van haar geloof getuigd.
En dergelijke voorbeelden zijn er ook vandaag. En ik neem aan ook in Leiderdorp!
Volgens mij berust de genezingspraktijk van christenen en/of de kerk op het volgende:
1. we mogen genezen op grond van Jezus belofte
2. we kunnen genezen alleen in de kracht van Jezus Naam
3. als we genezen is dat tot Gods eer
pastor
Ik geloof. Kom mijn ongeloof te hulp.
Wat ik probeer te zeggen is dat de eventuele genezende kracht uit jezelf komt door je overtuiging van de aangeboden helende kracht.Pastor schreef:Ik begrijp de conclusie nog steeds niet.
Dit kan dus je geloof zijn, maar ook je eigen overtuiging, of een nepmedicijn etc.
Het is dus een "state of mind".
Die kiespijn kan ten eerste meerdere oorzaken hebben, maar even ervan uitgaande dat je een gaatje hebt, denk ik dat de tandarts idd de aangewezen persoon is om het gaatje te verhelpen.Pastor schreef:Als iemand naar de tandarts gaat met kiespijn, en de tandarts zegt u heeft er goed aan gedaan om hier te komen, dan wordt je nog niet genezen. De tandarts moet zijn werk doen. Daar ben ik van overtuigd.
Een leuk voorbeeld trouwens.
Ga je naar de tandarts om je gaatje te laten vullen of naar de gebedsgenezer?
En misschien is zelfheling wel in staat een gaatje te genezen wie zal het zeggen, ik blijf in ieder geval poetsen.
Pijn is ook een prikkel die bijvoorbeeld prima onderdrukt kan worden zonder gebruik te maken van chemische pijnstillers, bijvoorbeeld hypnose, iets wat in sommige ziekenhuizen met succes wordt gebruikt als plaatselijke verdoving.Pastor schreef:Blijf ik dan pijn houden of niet?
Hypnose is trouwens ook zo'n "state of mind" die je in staat stelt dingen te ervaren die voor je gevoel zeer overtuigend zijn maar zich allemaal in je brein afspelen.
Dus nogmaals, het is niet de aanraking die geneest, het is de overtuiging in je brein van werkzaamheid van de aanraking die geneest.
Conclusie als er een helende werking bestaat na behandeling heeft je eigen lichaam die verzorgt.
Helaas kunnen we deze verhalen/personen niet meer controleren en andere mogelijkheden van genezing uitsluiten.Pastor schreef:Hoewel geloof in de bijbel een pre is, zijn er gelukkig ook voorbeelden van mensen die niet geloven en wel genezen. Een voorbeeld is Naaman. Een man die zelf niet geloofd, maar wel geneesd.
Maar als je ermee aan wilt geven dat je niet perse hoeft te geloven dan heeft Zijlstra er duidelijk niets van begrepen.
Volgens mij berust de genezingspraktijk van christenen en/of de kerk op het volgende:Zijlstra schreef:Jan Zijlstra antwoordde: als je alleen genezen wilt worden, maar de Genezer afwijst, kan ik niets voor je doen.
1. De overtuiging van werking van de aangeboden behandeling.
2. We kunnen het beste genezen onder begeleiding van gekwalificeerde artsen.
3. Als we genezen is dat tot de behandelend arts zijn eer met of zonder eervolle vermelding voor je eigen positieve inzet.
De achtste hemel is het atheïstische inzicht dat de werkelijkheid weliswaar hard is maar wel de werkelijkheid en die is zoveel waardevoller dan alle mooie, verzachtende sprookjes bij elkaar. (Gerard)
Geleid wordt enkel hij die zichzelf niet gevonden heeft. (Rereformed)
Geleid wordt enkel hij die zichzelf niet gevonden heeft. (Rereformed)
Als ik je goed begrijp, geloof je alleen in zelfheelzaamheid en genezing door gekwalificeerde artsen.Erik schreef: Dus nogmaals, het is niet de aanraking die geneest, het is de overtuiging in je brein van werkzaamheid van de aanraking die geneest.
Conclusie als er een helende werking bestaat na behandeling heeft je eigen lichaam die verzorgt.
Wat Jan Zijlstra betreft: het is een fragment uit een boekje. Ik zou het verder moeten lezen of er ook andere nuances in naar voren komen. Als spreker, zal die ook de aangehaalde teksten kennen en daar vast ook over nagedacht hebben. Maar ondanks tegenvoorbeelden, lijkt het erop dat geloof een rol speelt. Geloof bij degene die voor je bidt, handen oplegt of bijvoorbeeld met olie zalft. Dat lees je ondermeer in Jacobus 5
14 Laat iemand die ziek is de oudsten van de gemeente bij zich roepen; laten ze voor hem bidden en hem met olie zalven in de naam van de Heer.
15 Het gelovige gebed zal de zieke redden, en de Heer zal hem laten opstaan. Wanneer hij gezondigd heeft, zal het hem vergeven worden.
16 Beken elkaar uw zonden en bid voor elkaar, dan zult u genezen. Want het gebed van een rechtvaardige is krachtig en mist zijn uitwerking niet.
En verder zijn er ook voorbeelden (ik ga ze voor je opzoeken) dat het geloof van de omstanders een rol speelt.
Tot slot is in veel gevallen ook het geloof van de zieke van belang.
Maar je kunt dus niet een formule erop loslaten.
Wonderlijk!
pastor
Ik geloof. Kom mijn ongeloof te hulp.
Pastor schreef:
In Efeze 2 kun je lezen dat het ware geloof een gave van God is. Als je het ware geloof hebt, kom je in de Hemel.
Volgens Paulus kunnen dus alleen de mensen die in de hemel komen, genezen via broeder Zijstra.
Pastor schreef:
Tja. Zo sluit je al een grote groep uit. Het komt er zelfs op neer dat de mensen in verzonnen dogma's moeten geloven, God-Jezus, bloed, triniteit, lijfelijke opstanding, maagd, onbevlekt, enz
De vraag is dus: gaat geloof altijd vooraf aan genezing? Ik meen van wel, maar hierover is nog meer te zeggen.
Tja. Om welk geloof gaat dit dan? Dat van een jood? Of van een Moslim? Of van een Christen? Of van een Paulinist?Tot slot is in veel gevallen ook het geloof van de zieke van belang.
In Efeze 2 kun je lezen dat het ware geloof een gave van God is. Als je het ware geloof hebt, kom je in de Hemel.
Volgens Paulus kunnen dus alleen de mensen die in de hemel komen, genezen via broeder Zijstra.
Pastor schreef:
En het liefst nog natuurlijk dat je geloof dat deze geïnspireerd is door de HG.Hoewel geloof in de bijbel een pre is
Tja. Zo sluit je al een grote groep uit. Het komt er zelfs op neer dat de mensen in verzonnen dogma's moeten geloven, God-Jezus, bloed, triniteit, lijfelijke opstanding, maagd, onbevlekt, enz
Dat vind ik erg zelfzuchtig. De Genezer wordt hier gebracht als iemand die roept: 'Ik wil, ik wil, ik wil,,,'; gedrag dat kleine kinderen vertonen als ze niet krijgen wat ze willen. Aardse artsen, gewone mensen van vlees en bloed stellen alles in het werk om patienten te helpen, ook als deze lastig zijn of zelfs gewelddadig. Zij zeggen niet: 'ik genees je alleen als je mij aardig vind.' Artsen van vlees en bloed zijn onbaatzuchtiger dan de God die hen geschapen zou hebben.pastor schreef: Er kwam eens een man naar Jan Zijlstra die ziek was. Iets met zijn darmen. Op de vraag of die in God geloofde, was zijn antwoord: Wat heeft dat er mee te maken?
het antwoord van Jan Zijlstra was: alles! Als je genezen wilt, heb je een Genezer nodig. En die Genezer wil in je hart wonen.
Vandaag weer een geval gezien op tv over reïncarnatie. Een vrouw gaat in hypnose en verteld over haar vorige leven in een grote stad in Polen. Ze gaat erheen en alle details die ze onder hypnose heeft verteld blijken te kloppen.
Natuurlijk is dit geen wetenschappelijk bewijs voor het bestaan van reïncarnatie, maar het laat wel weer eens zien dat 'wonderen' overal worden geclaimd en niet het alleendomein is van het Christendom.
Vriendelijke groet...
'Bij een discussie die de redelijkheid zoekt heeft hij die het onderspit delft groter voordeel, voor zover hij er iets van opgestoken heeft.’ Epicurus (341-271vc)
Gefeliciteerd opaan3sdej schreef:Ik hoorde vandaag van mijn zoon en schoondochter (vreselijk woord) dat ik 'opa' zal worden. Een reden te meer om genezen te worden, en mijn toekomstig (eerste) kleinkind goed te kunnen vasthouden en te kunnen vertellen van een genezend god.
Een reden temeer om te hopen dat we allemaal te skeptisch zijn.
De achtste hemel is het atheïstische inzicht dat de werkelijkheid weliswaar hard is maar wel de werkelijkheid en die is zoveel waardevoller dan alle mooie, verzachtende sprookjes bij elkaar. (Gerard)
Geleid wordt enkel hij die zichzelf niet gevonden heeft. (Rereformed)
Geleid wordt enkel hij die zichzelf niet gevonden heeft. (Rereformed)
Gefeliciteerd an3sdejopa.Erik schreef:Gefeliciteerd opaan3sdej schreef:Ik hoorde vandaag van mijn zoon en schoondochter (vreselijk woord) dat ik 'opa' zal worden. Een reden te meer om genezen te worden, en mijn toekomstig (eerste) kleinkind goed te kunnen vasthouden en te kunnen vertellen van een genezend god.
Een reden temeer om te hopen dat we allemaal te skeptisch zijn.
en vooral niet te sceptisch zijn hoor !!!,
overal waar te voor staat is niet goed behalve tevreden,
je kunt nl dagelijks het wonder van het leven om je heen zien in het bouwen van een nest van een vogel in mijn tuin en het krijgen van een kind/kleinkind.
meestal gaat dat allemaal heel goed, en soms sluipt er een foutje in, maar achteraf blijken sommige foutjes best leuke neveneffecten te geven, wellicht is dat precies de bedoeling om ons in beweging te houden zodat we nieuwe wegen moeten bewandelen, en niet achterover kunnen blijven liggen in zelfgenoegzaamheid.
Sommige foutjes zijn soms, wel erg jouke !
maar de oplossingen zijn vaak navenant,
bv wanneer wij via het kankeronderzoek ooit greep zouden kunnen krijgen op ons regenererend vermogen, dmv nieuw jong DNA van bv stamcellen, kunnen wij onze levensverwachting al gauw met een factor 2 of 3 verlengen, dus onbedoeld zijn we achter de mechanismen van ouderdom gekomen, een leuk neveneffect van een verschrikkelijke häcker-veroorzaker dat kanker heet(te).
Serendipiditeit heet dat geloof ik.
Laatst gewijzigd door jHenosch op 02 mei 2005 13:55, 4 keer totaal gewijzigd.
ingeneuziteit = onbevangen argeloosheid !!!
Over de schoonheid van serendipity
Ongezochte vondsten
Carel Stolker
--------------------------------------------------------------------------------
Robert K. Merton and Elinor Barber: The Travels and Adventures of Serendipity, A Study in Sociological Semantics and the Sociology of Science. Princeton University Press. Princeton 2004. ISBN: 0691117543. 313 pgs. € 33,=
De bioloog Nicolaas Tinbergen had in 1939 in zijn laboratorium aan de Leidse Kaiserstraat een aquarium met stekelbaarzen. De glazen bak stond voor het raam aan de straatkant. Tinbergen had opgemerkt dat op onduidelijke tijden van de dag de mannetjes onrustig in de bak gingen rondzwemmen. Toen viel hem op dat op die momenten telkens een rode postauto voorbij reed. Het rood van de postauto bleek de vissen in hun gedrag te prikkelen. Deze vondst droeg sterk bij aan het onderzoek van Tinbergen naar de territoriumdrift van stekelbaarzen. In 1973 zou hij voor zijn gehele wetenschappelijk werk (niet specifiek voor de vissen) de Nobelprijs ontvangen. Maar wat was dat nou voor vondst? Was het toeval, pure mazzel, wetenschappelijke oplettendheid, een kwestie van intelligentie?
Deze vraag voert ons terug naar Serendib, het huidige Sri Lanka. De koning van Serendib had drie zonen. Zij kregen een koninklijke opvoeding, maar elk weigerde zijn vader op te volgen. Zij gingen op pad, weg van hun huis en weg van hun opvoeding. De drie prinsen liepen langs de weg die eerder een kameel was gegaan. De oudste van de drie merkte op dat het gras links was afgegraasd, ofschoon toch het gras rechts het meest sappig was. De kameel moest rechts blind zijn.
De tweede viel het op dat aan een kant van de weg steeds kleine plukjes gekauwd gras lagen, ter grootte van een kamelentand. Hij concludeerde dat de kameel een tand moest missen. De jongste broer leidde uit de zwakke afdruk van een van de poten van de kameel af dat de kameel mank was. Verder doorlopend viel het de broers op dat aan één kant van de weg ontelbare mieren zich te goed deden aan daar liggend voedsel. En rechts waren bijen druk bezig met een kleverige massa. De drie broers leidden daaruit af dat de kameel aan een zijde met boter en aan de andere met honing beladen moest zijn.
Ten slotte ontdekte een broer de afdruk van een kleine mensenvoet. Op die plek werd hij bevangen door vleselijke lusten, waaruit hij opmaakte dat er ook een vrouw op de kameel gezeten moest hebben. Kort daarop kwamen de broers een kameeldrijver tegen die zijn dier miste. De broers wisten zoveel van de kameel te zeggen dat zij op beschuldiging van diefstal werden gevangen gezet. Pas toen de kameel weer opdook, werden zij vrijgelaten.
Het verhaal van de drie prinsen van Serendib komt uit het sprookje: De omzwervingen van de drie zonen van de koning van Serendib (1302) van de Perzische dichter Amir Khusrau. Het was de Engelsman Horace Walpole die in 1754 in een brief aan zijn vriend Horace Mann, de Britse gezant in Florence, het woord ‘Serendipity’ introduceerde. Hij schreef dat hij iets gevonden had waarnaar hij niet op zoek was en hoe verrast hij daarover was geweest. ‘Deze vondst’, schreef hij, ‘is bijna van het soort dat ik ‘serendipity’ noem, een heel veelzeggend woord dat ik je zal proberen uit te leggen omdat ik je niets beters te vertellen heb. Je zult het beter begrijpen door de afleiding dan door de definitie’. En dan vertelt Walpole het verhaal, een ‘silly fairy tale’, van de drie prinsen en hun ontdekkingen. Serendipity werd op dat moment door Walpole gemunt als het door toevalligheden (‘accidents’) en scherpzinnigheid (‘sagacity’) ontdekken van dingen waarnaar niet gezocht werd. De ongezochte vondst.
Toen in 1833 de brieven van Walpole in boekvorm werden uitgegeven, begon serendipity zijn reis. Aanvankelijk kwam zij maar moeilijk weg. Het duurde ruim veertig jaar voordat zij opnieuw een keer werd opgeschreven. Daarna veroverde serendipity stormenderhand de wereld. Ze heeft dan ook vele kwaliteiten. Het is zo’n zeldzaam woord dat zich door vorm, melodie en ritme, maar ook door zijn raadselachtigheid in het geheugen vastzet: wanneer hoorde jij voor het eerst van serendipity? Voor velen is het zelfs liefde op het eerste gezicht: ‘that beautiful sound’, ‘this useful word with the pleasant sound’, de ‘poetic cadence’, een ‘spacious word’. In een negentiendeeeuwse column werd gezegd dat: ‘the word serendipity serenely drips off the tongue’.
Wat was er van het woord gekomen als Walpole had gekozen voor serendiption of serendipness? In sommige Nederlandse woordenboeken vindt men nog wel ‘serendipisme’ vermeld. Het krijgt daarmee een geslotenheid die de reis van serendipity door het Nederlandse taalgebied zeker zou hebben bemoeilijkt. Tegenwoordig spreken we liever van ‘serendipiteit’, hoewel ook dat woord nog altijd minder ‘open’ is dan zijn Engelse oorsprong, door de late klemtoon.
Maar het succes van serendipity ligt niet alleen in haar buitenkant. Het woord verwijst naar vooruitgang, naar het lot dat de mens, meer in het bijzonder de wetenschapper, gunstig gezind is: dat Fleming penicilline ontdekte, was te danken aan serendipiteit. Voor onderzoekers werd serendipity een ‘old friend’. De befaamde Amerikaanse socioloog Robert K. Merton schreef er samen met Elinor Barber een prachtig boek over: na de reis en avonturen van de drie prinsen, nu de reis en avonturen van serendipity.
Zij schreven hun boek al in de vroege jaren vijftig, maar tot een uitgave kwam het niet. Pas in 2002 verscheen het, in het Italiaans. De tientallen jaren oude tekst was ongewijzigd gebleven; alleen de voetnoten werden bijgewerkt. Daarop volgde de Engelstalige editie die eerder dit jaar verscheen. Merton heeft die niet meer gezien; hij overleed in 2003. Hij zag wel kans een nawoord te schrijven dat hij opdroeg aan Barber, die al in 1999 was gestorven. Het lezen van het boek, zo oud en nieuw, is daarmee een vreemde en ook ontroerende sensatie.
Merton had nauwelijks een verklaring waarom het manuscript, geheel afgerond, zolang ongepubliceerd bleef. Het was er niet van gekomen. Terwijl het toch een studie was die hem na aan het hart lag. In het boek komen verschillende lijnen uit zijn wetenschappelijk leven samen: zijn sociologische belangstelling voor het verschijnsel van de nietbedoelde gevolgen van bedoeld handelen, zijn blijvende aandacht voor de methode van wetenschappelijk onderzoek, zijn wetenschapssociologische en historische interesse en zijn fascinatie voor neologismen voor nieuwe, veelal wetenschappelijke, vondsten en ontdekkingen.
Walpole zelf dacht niet aan wetenschappelijke vondsten en ontdekkingen. Hij was geen wetenschapper, maar een literator. Pas in de loop van de negentiende eeuw bereikte serendipiteit het domein van het wetenschappelijk onderzoek. Daarvóór werd het vooral in de meer literaire kringen gebruikt. Merton en Barber laten zien dat serendipity op haar reis door de geschiedenis tal van betekenissen kreeg. Al vroeg werd het gebruikt voor situaties die niet anders kunnen worden gezien dan puur toeval: men zoekt een bekende dichtregel, slaat een bundel open en treft meteen de gezochte passage. Maar dat is geen serendipiteit. Het gaat om de ongezochte vondst.
Merton en Barber laten op een fascinerende wijze zien, soms aan de hand van niet meer dan snippers tekst, hoe serendipity’s reis verliep langs geheel verschillende, en vaak ook gescheiden, sociale kringen: van literatoren en schrijvers, de geneeskunde, de toegepaste wetenschap, tot de sociale en de bètamedische wetenschappen. Ook bij het grote publiek werd het geliefd: het gaf een elegante vorm aan de magie die hangt rond hoogwaardig wetenschappelijk onderzoek. Uiteindelijk bereikte het woord ook de universitaire bestuurders en onderzoeksdirecteuren: hoe organiseren zij hun faculteit of lab zodanig dat serendipiteit maximaal kans krijgt?
Serendipity trok ook door ons land, als serendipiteit of als het logge serendipisme. Hoe precies haar route liep zullen we waarschijnlijk niet gauw weten. Navraag leerde mij dat zij niet zal worden nagelopen door het Etymologisch Woordenboek van het Nederlands (EWN), dat inmiddels tot de letter E is gevorderd. Daarvoor komt het kennelijk te weinig voor. Merkwaardig lijkt mij in elk geval wel dat onze Van Dale, waarin het woord sinds 1984 is opgenomen, vermeldt “< Eng. serendipidity, naar de titel van een verhaal van Horace Walpole >”.
Deze aanduiding lijkt minstens twee onjuistheden te bevatten: de spelling van het woord met één lettergreep te veel en de bron – niet een verhaal maar een brief. In ons land is het vooral de Groningse medisch onderzoeker Pek van Andel geweest die door het verschijnsel van de serendipiteit werd gegrepen. Hij verzamelt de voorbeelden al jarenlang. Het geval Tinbergen ontleende ik aan een boekje (1989) dat hij samen met Bert Andreae samenstelde.
Belangrijker dan de semantische kanten van serendipiteit zijn haar wetenschapsfilosofische kanten. Heel wat grote wetenschappelijke ontdekkingen waren ongezochte, ‘toevallige’ ontdekkingen en hebben geleid tot wat wij sinds Thomas Kuhn paradigmawisselingen noemen. Merton beschouwt Kuhns concept van de paradigmawisseling zélf als de vrucht van serendipiteit. Dat leidt tot de boeiende vraag of je serendipiteit kunt léren, of misschien zelfs organiseren. Algemeen aanvaard is in elk geval de notie dat serendipiteit een gave is, wat erop duidt dat niet iedereen het heeft. Niet iedere bioloog zal het verband zien tussen een rode auto en het gedrag van stekelbaarzen. ‘Such accidents never happen to common men’, schreef de wetenschapsfilosoof William Whewhell in 1847 over de appel van Newton. Maar wat het wél is?
In elk geval bezit ‘serendipiteit’ in al haar vaagheid de magische kracht ons te laten nadenken over onderzoekers en over wetenschappelijk onderzoek. Pasteur heeft eens gezegd dat het geluk alleen ‘voorbereide geesten’ bevoordeelt. Zo zal het met serendipiteit, wat het dan ook precies is, ook zijn. Daarom zal de psycholoog vragen wat de ‘serendipitist’ kenmerkt. Van Andel karakteriseerde hem eens als iemand die geestig is, alert, benieuwd, afleidbaar, intuïtief, slim, flexibel, artistiek, diligent en nauwelijks te managen. Geen ‘common man’ dus. Maar men kan ook de meer sociologische vraag stellen of zoiets als geïnstitutionaliseerde serendipiteit mogelijk is, of in de woorden van Merton: een ‘serendipitous microenvironment’. Dat is de vraag van de onderzoeksdirecteur en van de baas van het lab, opgewonden rondzwemmend in hún aquaria.
Belangrijk is ook de vraag of serendipiteit is tegen te werken. Laten wij in de financiering van ons wetenschappelijk onderzoek voldoende ruimte voor serendipiteit? Het is een bekend probleem voor organisaties als NWO: financier je onderzoekers of voorstellen?
In de laatste regels voor zijn dood schreef Merton dat we moeten zoeken naar zowel de psychologische als de sociologische aspecten van serendipiteit. Hij heeft waarschijnlijk gelijk. Het gaat niet alleen om die paar scherpzinnige onderzoekers, maar ook om het scheppen van een omgeving. Het gaat, in woorden van Ida Gerhardt, om het scheppen van een orde waarin ruimte voor chaos is.
Carel Stolker is hoogleraardirecteur van het E.M. Meijers Instituut van de Leidse Faculteit der Rechtsgeleerdheid.
daarom betekent ingeneuziteit in het Nederlands onbevangen argeloosheid !!!
Moeie taal dat Nederlands.
Ongezochte vondsten
Carel Stolker
--------------------------------------------------------------------------------
Robert K. Merton and Elinor Barber: The Travels and Adventures of Serendipity, A Study in Sociological Semantics and the Sociology of Science. Princeton University Press. Princeton 2004. ISBN: 0691117543. 313 pgs. € 33,=
De bioloog Nicolaas Tinbergen had in 1939 in zijn laboratorium aan de Leidse Kaiserstraat een aquarium met stekelbaarzen. De glazen bak stond voor het raam aan de straatkant. Tinbergen had opgemerkt dat op onduidelijke tijden van de dag de mannetjes onrustig in de bak gingen rondzwemmen. Toen viel hem op dat op die momenten telkens een rode postauto voorbij reed. Het rood van de postauto bleek de vissen in hun gedrag te prikkelen. Deze vondst droeg sterk bij aan het onderzoek van Tinbergen naar de territoriumdrift van stekelbaarzen. In 1973 zou hij voor zijn gehele wetenschappelijk werk (niet specifiek voor de vissen) de Nobelprijs ontvangen. Maar wat was dat nou voor vondst? Was het toeval, pure mazzel, wetenschappelijke oplettendheid, een kwestie van intelligentie?
Deze vraag voert ons terug naar Serendib, het huidige Sri Lanka. De koning van Serendib had drie zonen. Zij kregen een koninklijke opvoeding, maar elk weigerde zijn vader op te volgen. Zij gingen op pad, weg van hun huis en weg van hun opvoeding. De drie prinsen liepen langs de weg die eerder een kameel was gegaan. De oudste van de drie merkte op dat het gras links was afgegraasd, ofschoon toch het gras rechts het meest sappig was. De kameel moest rechts blind zijn.
De tweede viel het op dat aan een kant van de weg steeds kleine plukjes gekauwd gras lagen, ter grootte van een kamelentand. Hij concludeerde dat de kameel een tand moest missen. De jongste broer leidde uit de zwakke afdruk van een van de poten van de kameel af dat de kameel mank was. Verder doorlopend viel het de broers op dat aan één kant van de weg ontelbare mieren zich te goed deden aan daar liggend voedsel. En rechts waren bijen druk bezig met een kleverige massa. De drie broers leidden daaruit af dat de kameel aan een zijde met boter en aan de andere met honing beladen moest zijn.
Ten slotte ontdekte een broer de afdruk van een kleine mensenvoet. Op die plek werd hij bevangen door vleselijke lusten, waaruit hij opmaakte dat er ook een vrouw op de kameel gezeten moest hebben. Kort daarop kwamen de broers een kameeldrijver tegen die zijn dier miste. De broers wisten zoveel van de kameel te zeggen dat zij op beschuldiging van diefstal werden gevangen gezet. Pas toen de kameel weer opdook, werden zij vrijgelaten.
Het verhaal van de drie prinsen van Serendib komt uit het sprookje: De omzwervingen van de drie zonen van de koning van Serendib (1302) van de Perzische dichter Amir Khusrau. Het was de Engelsman Horace Walpole die in 1754 in een brief aan zijn vriend Horace Mann, de Britse gezant in Florence, het woord ‘Serendipity’ introduceerde. Hij schreef dat hij iets gevonden had waarnaar hij niet op zoek was en hoe verrast hij daarover was geweest. ‘Deze vondst’, schreef hij, ‘is bijna van het soort dat ik ‘serendipity’ noem, een heel veelzeggend woord dat ik je zal proberen uit te leggen omdat ik je niets beters te vertellen heb. Je zult het beter begrijpen door de afleiding dan door de definitie’. En dan vertelt Walpole het verhaal, een ‘silly fairy tale’, van de drie prinsen en hun ontdekkingen. Serendipity werd op dat moment door Walpole gemunt als het door toevalligheden (‘accidents’) en scherpzinnigheid (‘sagacity’) ontdekken van dingen waarnaar niet gezocht werd. De ongezochte vondst.
Toen in 1833 de brieven van Walpole in boekvorm werden uitgegeven, begon serendipity zijn reis. Aanvankelijk kwam zij maar moeilijk weg. Het duurde ruim veertig jaar voordat zij opnieuw een keer werd opgeschreven. Daarna veroverde serendipity stormenderhand de wereld. Ze heeft dan ook vele kwaliteiten. Het is zo’n zeldzaam woord dat zich door vorm, melodie en ritme, maar ook door zijn raadselachtigheid in het geheugen vastzet: wanneer hoorde jij voor het eerst van serendipity? Voor velen is het zelfs liefde op het eerste gezicht: ‘that beautiful sound’, ‘this useful word with the pleasant sound’, de ‘poetic cadence’, een ‘spacious word’. In een negentiendeeeuwse column werd gezegd dat: ‘the word serendipity serenely drips off the tongue’.
Wat was er van het woord gekomen als Walpole had gekozen voor serendiption of serendipness? In sommige Nederlandse woordenboeken vindt men nog wel ‘serendipisme’ vermeld. Het krijgt daarmee een geslotenheid die de reis van serendipity door het Nederlandse taalgebied zeker zou hebben bemoeilijkt. Tegenwoordig spreken we liever van ‘serendipiteit’, hoewel ook dat woord nog altijd minder ‘open’ is dan zijn Engelse oorsprong, door de late klemtoon.
Maar het succes van serendipity ligt niet alleen in haar buitenkant. Het woord verwijst naar vooruitgang, naar het lot dat de mens, meer in het bijzonder de wetenschapper, gunstig gezind is: dat Fleming penicilline ontdekte, was te danken aan serendipiteit. Voor onderzoekers werd serendipity een ‘old friend’. De befaamde Amerikaanse socioloog Robert K. Merton schreef er samen met Elinor Barber een prachtig boek over: na de reis en avonturen van de drie prinsen, nu de reis en avonturen van serendipity.
Zij schreven hun boek al in de vroege jaren vijftig, maar tot een uitgave kwam het niet. Pas in 2002 verscheen het, in het Italiaans. De tientallen jaren oude tekst was ongewijzigd gebleven; alleen de voetnoten werden bijgewerkt. Daarop volgde de Engelstalige editie die eerder dit jaar verscheen. Merton heeft die niet meer gezien; hij overleed in 2003. Hij zag wel kans een nawoord te schrijven dat hij opdroeg aan Barber, die al in 1999 was gestorven. Het lezen van het boek, zo oud en nieuw, is daarmee een vreemde en ook ontroerende sensatie.
Merton had nauwelijks een verklaring waarom het manuscript, geheel afgerond, zolang ongepubliceerd bleef. Het was er niet van gekomen. Terwijl het toch een studie was die hem na aan het hart lag. In het boek komen verschillende lijnen uit zijn wetenschappelijk leven samen: zijn sociologische belangstelling voor het verschijnsel van de nietbedoelde gevolgen van bedoeld handelen, zijn blijvende aandacht voor de methode van wetenschappelijk onderzoek, zijn wetenschapssociologische en historische interesse en zijn fascinatie voor neologismen voor nieuwe, veelal wetenschappelijke, vondsten en ontdekkingen.
Walpole zelf dacht niet aan wetenschappelijke vondsten en ontdekkingen. Hij was geen wetenschapper, maar een literator. Pas in de loop van de negentiende eeuw bereikte serendipiteit het domein van het wetenschappelijk onderzoek. Daarvóór werd het vooral in de meer literaire kringen gebruikt. Merton en Barber laten zien dat serendipity op haar reis door de geschiedenis tal van betekenissen kreeg. Al vroeg werd het gebruikt voor situaties die niet anders kunnen worden gezien dan puur toeval: men zoekt een bekende dichtregel, slaat een bundel open en treft meteen de gezochte passage. Maar dat is geen serendipiteit. Het gaat om de ongezochte vondst.
Merton en Barber laten op een fascinerende wijze zien, soms aan de hand van niet meer dan snippers tekst, hoe serendipity’s reis verliep langs geheel verschillende, en vaak ook gescheiden, sociale kringen: van literatoren en schrijvers, de geneeskunde, de toegepaste wetenschap, tot de sociale en de bètamedische wetenschappen. Ook bij het grote publiek werd het geliefd: het gaf een elegante vorm aan de magie die hangt rond hoogwaardig wetenschappelijk onderzoek. Uiteindelijk bereikte het woord ook de universitaire bestuurders en onderzoeksdirecteuren: hoe organiseren zij hun faculteit of lab zodanig dat serendipiteit maximaal kans krijgt?
Serendipity trok ook door ons land, als serendipiteit of als het logge serendipisme. Hoe precies haar route liep zullen we waarschijnlijk niet gauw weten. Navraag leerde mij dat zij niet zal worden nagelopen door het Etymologisch Woordenboek van het Nederlands (EWN), dat inmiddels tot de letter E is gevorderd. Daarvoor komt het kennelijk te weinig voor. Merkwaardig lijkt mij in elk geval wel dat onze Van Dale, waarin het woord sinds 1984 is opgenomen, vermeldt “< Eng. serendipidity, naar de titel van een verhaal van Horace Walpole >”.
Deze aanduiding lijkt minstens twee onjuistheden te bevatten: de spelling van het woord met één lettergreep te veel en de bron – niet een verhaal maar een brief. In ons land is het vooral de Groningse medisch onderzoeker Pek van Andel geweest die door het verschijnsel van de serendipiteit werd gegrepen. Hij verzamelt de voorbeelden al jarenlang. Het geval Tinbergen ontleende ik aan een boekje (1989) dat hij samen met Bert Andreae samenstelde.
Belangrijker dan de semantische kanten van serendipiteit zijn haar wetenschapsfilosofische kanten. Heel wat grote wetenschappelijke ontdekkingen waren ongezochte, ‘toevallige’ ontdekkingen en hebben geleid tot wat wij sinds Thomas Kuhn paradigmawisselingen noemen. Merton beschouwt Kuhns concept van de paradigmawisseling zélf als de vrucht van serendipiteit. Dat leidt tot de boeiende vraag of je serendipiteit kunt léren, of misschien zelfs organiseren. Algemeen aanvaard is in elk geval de notie dat serendipiteit een gave is, wat erop duidt dat niet iedereen het heeft. Niet iedere bioloog zal het verband zien tussen een rode auto en het gedrag van stekelbaarzen. ‘Such accidents never happen to common men’, schreef de wetenschapsfilosoof William Whewhell in 1847 over de appel van Newton. Maar wat het wél is?
In elk geval bezit ‘serendipiteit’ in al haar vaagheid de magische kracht ons te laten nadenken over onderzoekers en over wetenschappelijk onderzoek. Pasteur heeft eens gezegd dat het geluk alleen ‘voorbereide geesten’ bevoordeelt. Zo zal het met serendipiteit, wat het dan ook precies is, ook zijn. Daarom zal de psycholoog vragen wat de ‘serendipitist’ kenmerkt. Van Andel karakteriseerde hem eens als iemand die geestig is, alert, benieuwd, afleidbaar, intuïtief, slim, flexibel, artistiek, diligent en nauwelijks te managen. Geen ‘common man’ dus. Maar men kan ook de meer sociologische vraag stellen of zoiets als geïnstitutionaliseerde serendipiteit mogelijk is, of in de woorden van Merton: een ‘serendipitous microenvironment’. Dat is de vraag van de onderzoeksdirecteur en van de baas van het lab, opgewonden rondzwemmend in hún aquaria.
Belangrijk is ook de vraag of serendipiteit is tegen te werken. Laten wij in de financiering van ons wetenschappelijk onderzoek voldoende ruimte voor serendipiteit? Het is een bekend probleem voor organisaties als NWO: financier je onderzoekers of voorstellen?
In de laatste regels voor zijn dood schreef Merton dat we moeten zoeken naar zowel de psychologische als de sociologische aspecten van serendipiteit. Hij heeft waarschijnlijk gelijk. Het gaat niet alleen om die paar scherpzinnige onderzoekers, maar ook om het scheppen van een omgeving. Het gaat, in woorden van Ida Gerhardt, om het scheppen van een orde waarin ruimte voor chaos is.
Carel Stolker is hoogleraardirecteur van het E.M. Meijers Instituut van de Leidse Faculteit der Rechtsgeleerdheid.
daarom betekent ingeneuziteit in het Nederlands onbevangen argeloosheid !!!
Moeie taal dat Nederlands.
Laten we vooral zeer skeptisch blijven, dat houd een mens wakker en alert op wat er om hem/haar heen gebeurd!jHenosch schreef:en vooral te sceptisch zijn is niet goed
Zoals je ook dagelijk getuige kunt zijn van het 'wonder' dat kinderen leukemie krijgen?jHenosh schreef:je kunt nl dagelijks het wonder van het leven om je heen zien in het bouwen van een nest van een vogel in mijn tuin en het krijgen van een kind/kleinkind.
Laten we vooral de realiteit niet uit het oog verliezen en alleen de zonnige zijde zien.
By the way, voordat ik weer het verwijt krijg dat ik doemdenk, dit is geen doemdenken, dit is simpelweg de nuchtere kijk op de zaken.
Bij beide gebeurtenissen (geboorte en dood) heb ik net als ieder ander de bijbehorende emoties, en dat zonder geloof, knap he?!
Mijn vrouw heeft zich na de diagnose van haar spierziekte veroorzaakt door een genetische afwijking ook een bult gelachen inderdaadjHenosch schreef:meestal gaat dat allemaal heel goed, en soms sluipt er een foutje in, maar achteraf blijken sommige foutjes best leuke neveneffecten te geven, wellicht is dat precies de bedoeling om ons in beweging te houden zodat we nieuwe wegen moeten bewandelen, en niet achterover kunnen blijven liggen in zelfgenoegzaamheid.
, van de grappige neveneffecten die de ziekte heeft. 
Ik zal tegen haar zeggen dat ze niet achterover moet gaan liggen in zelfgenoegzaamheid.
Zijn wegen zijn idd mysterieus en ondoorgrondelijk!
Zou hij zichzelf wel begrijpen?
De achtste hemel is het atheïstische inzicht dat de werkelijkheid weliswaar hard is maar wel de werkelijkheid en die is zoveel waardevoller dan alle mooie, verzachtende sprookjes bij elkaar. (Gerard)
Geleid wordt enkel hij die zichzelf niet gevonden heeft. (Rereformed)
Geleid wordt enkel hij die zichzelf niet gevonden heeft. (Rereformed)
ik zij toch dat ze dat vooral nu niet snel zal doen !Mijn vrouw heeft zich na de diagnose van haar spierziekte veroorzaakt door een genetische afwijking ook een bult gelachen inderdaad , van de grappige neveneffecten die de ziekte heeft.
Ik zal tegen haar zeggen dat ze niet achterover moet gaan liggen in zelfgenoegzaamheid.
geintje, sorry voor je vrouw overigens.
maar ook zonder god zal ze toch ook on the bright side of life moeten looken, Erik.
Iedereen moet zichzelf soms tot op zekere hoogte heel onsceptisch voor de gek houden om te kunnen doorgaan,
that's life.
Ik noem dat voor de gek houden dan maar geloof in het goede en ga ervan uit dat ik mezelf daarin niet voor de gek houd.
Ik zou dan maar eens ernstig bij mezelf te rade gaan of je christengeloof wel dat 'goede' is.jHenosch schreef:Ik noem dat voor de gek houden dan maar geloof in het goede en ga ervan uit dat ik mezelf daarin niet voor de gek houd.
In mijn ogen hou je jezelf wel degelijk voor de gek, maar goed dat is mijn mening.
De achtste hemel is het atheïstische inzicht dat de werkelijkheid weliswaar hard is maar wel de werkelijkheid en die is zoveel waardevoller dan alle mooie, verzachtende sprookjes bij elkaar. (Gerard)
Geleid wordt enkel hij die zichzelf niet gevonden heeft. (Rereformed)
Geleid wordt enkel hij die zichzelf niet gevonden heeft. (Rereformed)