Siger,
Nu doe je het wéér! Je knipt en plakt wat van het internet, zonder je te verdiepen in de concepten die daarmee gemoeid zijn. Zoals hier...
siger schreef:De befaamde Mircea Eliade, de feitelijke opsteller van de theorie omtrent "eternal return"...
Ik herinner me dat ik ooit eens een papertje schreef en een bepaald punt wilde bewijzen door een autoriteitsargument. Ik formuleerde dat als volgt "De veelgeroemde De Vaux meende dat..." Dat 'veelgeroemde' was natuurlijk om te verhullen dat De Vaux in ieder geval op de plek waar ik 'm citeerde helemaal geen argumentatie leverde bij zijn mening. Hij gaf een mening, zijn indruk, en omdat die me toevallig goed uitkwam pikte ik dat op. Je begrijpt natuurlijk wel dat de docent hier een groot rood vraagteken bij plaatste. Ik zou 'm hebben veracht als hij het niet had gedaan.
Jij doet hier hetzelfde. Je haakt aan bij een term en een geleerde die deze term gebruikt, terwijl hij iets zegt dat jou goed uitkomt, en vervolgens knip je en plak je zo dat je meent dat het je zaak staaft.
Eliade's theorie van 'de eeuwige terugkeer' houdt echter niet in dat de tijd cyclisch gedacht wordt, maar is een theorie over
hoe het komt dat in zoveel culturen de tijd cyclisch gedacht wordt. Waarbij 'cyclisch' bij Eliade ook nog eens een specifieke betekenis heeft, afzonderlijk van het idee dat de tijd een oneindige cirkel is die uiteindelijk weer op hetzelfde punt terugkomt.
Eliade is derhalve niet de de 'feitelijke opsteller' van het idee dat de tijd in tal van culturen cyclisch gedacht wordt, maar neemt dat gegeven als uitgangspunt.
Eliade's theorie stelt dat er een universele religieuze overtuiging is dat de mens kan terugkeren naar een mythische oerfase, vóór de feitelijke aanvang van de geschiedenis, via mythen en rituelen. Hij ontleende dat met name aan zijn onderzoek naar de 'dream state' van de Aboriginals, dat hij als het meest oorspronkelijke levensbeschouwelijke idee en praktijk vervolgens extrapoleerde naar alle andere culturen. Eliades ideeën zijn dan ook niet zo courant onder antropologen en sociologen, want het is maar zeer de vraag of die extrapolatie wel gerechtvaardigd is. Dat Mircea Eliade heel 'befaamd' is, doet aan die kritiek niets af.
Dit alles had je kunnen weten indien je - zoals ik - de wikipediapagina's over
Mircea Eliada's theory of Eternal Return en over het concept van
Eternal Return wérkelijk tot je had genomen.
Maar kennelijk ben je nog te beroerd om te doorkauwen wat je zelf her en der op het internet bij elkaar snaait. Hap, slik, weg; op naar de volgende gaarkeuken om te kijken wat ze daar weggeven. Je hebt de graat die in je keel steekt niet eens door.
Want wat is het eerste dat je aantreft op de pagina over Eliade's theorie van de eeuwige terugkeer?
Eternal Return (Mircea Eliade) schreef:The "Eternal return" is, according to the theories of religious historian Mircea Eliade, a belief, expressed (sometimes implicitly but often explicitly) in religious behavior, in the ability to return to the mythical age, to become contemporary with the events described in one's myths.[1] It should be distinguished from the philosophical concept of eternal return, which holds that, statistically speaking, all arrangements of matter in the universe must necessarily recur if given an infinite amount of time.
Ja, maar ho! wacht! Zul je zeggen. In dat citaat dat ik geef staat toch duidelijk dat in de oorspronkelijke idee van de mythische terugkeer dit juist positief was? Pas toen de intellectuele elites ermee aan de haal gingen, en het van het model van de traditionele religie onthechtten, werd het pessimistisch.
Ten eerste: ja, nou en? Die ideologische visie is in tal van culturen inmiddels wel dominant, terwijl jij beweerde dat élke ideologie een lineaire visie heeft, waarin de mens van A naar Z wordt geleid, van een primitieve toestand naar een stralende toekomst. Dat blijkt dus niet zo te zijn. In tal van culturen denkt men er heel anders over. Daar is de ideologische visie tegengesteld.
Ten tweede: Eliade ontleent dit aan de Aboriginals en hun 'dream state', en andere primitieve stammen, die menen terug te kunnen keren naar het oerbegin,door mythe en rite. Gaat jouw 'bewijsstuk A' dan niet regelrecht in tegen jouw voorstelling dat elke cultuur wordt gekenmerkt door de menselijke behoefte aan vooruitgang? De Aboriginals willen niet vóóruit, ze willen juist terug, de Droomstaat in. De kern is geen vooruitgangsgeloof, maar nostalgie! Ja, nogal wiedes dat ze tienduizend jaar in hun peniskokers achter kangoeroes blijven aanjagen in plaats van de samenleving op te bouwen. Het geloof in de 'eeuwige terugkeer' is bij hen optimistisch, maar optimistisch dat de embryonale staat weer te bereiken valt. Van vooruitgang (laat staan modernisering) is geen sprake. En bij sommige andere Indianenstammen blijkt er achter hun mythen, riten en trances helemaal geen optimistisch verlangen naar het begin schuil te gaan. Daar zijn die zaken gewoon praktisch. Maar ook hier is er geen vooruitgang: men blijft lekker pelsjagen.
Ten derde: de vooruitgang van de civilisatie blijkt dus de doodsteek voor de optimistische levensvisie van de primitieve stammen die Eliade aanhaalt als hoeksteen voor zijn these. Maar blijkt hier niet juist uit dat jij ongelijk hebt dat vooruitgangsgeloof en modernisering hand in hand gaan. Civilisatie leidt, als Eliade gelijk heeft, wat dus bepaald niet bewezen is, in een aantal gevallen juist tot pessimisme.
Maar de absolute doodsteek voor jouw betoog is wel dit: in Eliades theorie is het niet het religieuze en de omgang met het sacrale dat tot een negatieve geschiedsvisie leidt, maar het ontdoen van het cyclische denken van elke vorm van religieus geloof.
Eternal Return (Mircea Eliade) schreef:"In certain highly evolved societies, the intellectual élites progressively detach themselves from the patterns of traditional religion. The periodical resanctification of cosmic time then proves useless and without meaning. [...] But repetition emptied of its religious content necessarily leads to a pessimistic vision of existence. When it is no longer a vehicle for reintegrating a primordial situation [...] that is, when it is desacralized, cyclic time becomes terrifying; it is seen as a circle forever turning on itself, repeating itself to infinity."[29]
Wie zijn die intellectuele elites? Dat zijn de Vedische en Upanishadische filosofen, de denkers, degenen die nadenken over de inrichting van de maatschappij en de kosmos. Het zouden nu de filosofen, de schrijvende intellectuelen en de wetenschappers zijn. Díe maken de oorspronkelijke religie met hun filosoferen volgens Eliade tot iets pessimistisch. En hoe doen ze dat? Door het tijdsbegrip los te koppelen van zijn oorspronkelijke religieuze context, en het de desacraliseren, te ontheiligen.
Door... jawel... het besef van de tijd te
seculariseren 
We hebben dus, in deze visie, niet méér ongeloof en filosofische doordenking nodig, maar juist minder!
Gimme that ol' time religion!. Laten we alsjeblieft terugkeren naar de oorspronkelijke godsdienst van de Indianenstammen en de Aborignals, waar de mens in harmonie was met de natuur en
high op paddestoelen de droomstaat beleefde en -herbeleefde! Wég met de civlisatie! Wég met dat seculiere denken!
siger schreef:Het hier aangebrachte onderscheid tussen een elite enerzijds, en het grootste deel van de bevolking die hoop en moed zoekt in religie, acht ik essentieel.
Het interesseert mij geen ene flauwe biet wat een internet-knip-en-plakker wel en niet essentieel acht. 'Ik acht dit essentieel' Poeh! Meneer heeft nogal een hoge dunk van zijn eigen deskundigheid om daarover te oordelen, is het niet?
Het is de pretentie die daaruit spreekt, een pretentie die in geen verhouding staat tot je onwetendheid, die de toon die je keer op keer aanslaat zo pedant maakt. 'Deze denkers staan niet hoog op mijn lijstje', 'Laat ons over Gray niet discussieren', etc. etc. Alsof je daadwerkelijk wéét waar je het over hebt, jongen.
Je weet helemaal niks. Je hebt een zinnetje gevonden bij Mircea Eliade waarmee je aan de haal gaat, zonder de context daadwerkelijk te verkennen, zonder uit te zoeken of het steek houdt, en waar dan, en waar niet, en op welke manier dan. Je roept maar wat. Of, zoals Bipolair het uitdrukt: je slaakt kreten, op grond van snippers die je van het internet plukt. En je pretendeert daarmee deskundig te zijn om over het verloop van hele culturen, geschiedenisperioden en de gehele mensheid te oordelen. Op grond van één citaatje!
Kreet-o-loog blijkt dan wel een zeer treffende typering.
siger schreef:Een van de belangrijkste heilige teksten van de Vaishnava, de belangrijkste tak van het Hindoeisme, is de Vishnu Purana (
http://www.sacred-texts.com/hin/vp/index.htm). De heilsverwachting is hier duidelijk omschreven (4.XXIV, mijn vertaling uit het Engels).
Waar ben je nou mee bezig? Zo kan ik ook wel passages uit het bijbelboek Prediker citeren om aan te tonen dat het Oude Testament in werkelijkheid
eigenlijk een atheistisch en pessimistisch karakter heeft. Of uit het boek Job, om aan te tonen dat Richard Dawkins met zijn kritiek op het godsbeeld van het Oude Testament niet de spreekwoordelijke 'spuit 11', maar spuit no. duizend-en-elf is.
Heb jij de Veda's doorgeworsteld? De Upanisjaden? De Bhagavat-Gita? Ik niet, hoor, maar ik ga dan ook niet, in weerwil van wat godsdienstwetenschappers erover zeggen, op eigen houtje bepalen hoe het karakter en de structuur van het hindoeïsme
eigenlijk in elkaar zit. Zo aanmatigend ben ik namelijk dan nog nét niet.
Met zijn onweerstaanbare kracht zal hij barbaren en dieven vernietigen,
en allen wiens geest is gewijd aan wandaden.
Hij zal rechtvaardigheid doen heersen op aarde;
en de geesten van hen die leven aan het einde van het Kali tijdperk
zullen opgewekt worden, helder als kristal.
Mensen zo veranderd in deze bijzondere tijd
zullen als de zaden van mensen zijn
en zullen een ras voortbrengen dat de wetten volgt
van het Krita tijdperk, het tijdperk van zuiverheid.
Enig idee wat het Krita tijdperk is, siger? Of heb je verzuimd dat na te zoeken?
"
Kritayuga = Krita-tijdperk, het gouden tijdperk. Dit is het eerste tijdperk in de cyclus van vier. Het wordt ook Sathyayuga genoemd." -
Sanskriet Woordenboek
'Ja, maar dat bewijst toch juist dat...'
Dat bewijst maar één ding, en dat is dat men ook in het Vaisnaisme niet vóóruit wil, maar terug naar de gouden staat van eerst, toen alles nog goed was. En vervolgens is de cirkel rond en begint de draaimolen weer van voren af aan; want deze tekst staat niet op zichzelf, maar speelt een rol in een gigantische bibliotheek van heilige teksten, commentaren, filosofische bespiegelingen, commentaren op die bespiegelingen, etc. etc.
Kortom, geen einde van de geschiedenis, maar een einde van een kringloop, als het eerste licht van een nieuwe dag die aanvangt met een ochtend, gehuld in de gouden gloed van de zon. En daarna de schroeiende hitte van het middaguur, het vallen van de schemer, en opnieuw de ontaarding in steenkoude duisternis. Om vervolgens weer...
Dan zijn we dus mijlenver verwijderd van een lineaire visie op de geschiedenis, waarin de mens het koninkrijk dat neerdaalt op aarde mag verwachten, dat voorgoed zal blijven en alle kwaad permanent zal uitbannen, een visie die we in geseculariseerde vorm terugvinden in de ideologieën die aan de Westerse verlichting zijn ontsproten: secularistisch rationalisme*, marxisme, vrije-markt-kapitalisme, welke alledrie menen dat aangezien van God geen ingreep meer te verwachten valt, wij mensen zelf dan maar de hemel op aarde moeten brengen, en dat we dat ook kunnen door de wereld in te richten volgens de ideale principes welke de machten van het kwaad die de mens in haar greep heeft uit zullen bannen of op z'n minst reduceren tot een hond aan de ketting in de kelder van de geschiedenis; en dat dan de slotfase van de menselijke historie zal aanbreken waarin de mensheid zal leven in vrede, veiligheid en volkomen welvaart en welzijn.
"En de volken zullen bij het licht [van die stad] wandelen
en de koningen der aarde brengen hun heerlijkheid in haar. " (Openbaring 21:24)
"Dan zullen zij hun zwaarden tot ploegscharen omsmeden
en hun speren tot snoeimessen
Geen volk zal tegen een ander volk het zwaard opheffen
en zij zullen de oorlog niet meer leren." (Jesaja 2:4)
Maar vertel me eens, Siger, aangezien jij ongezien over de merites van schrijvers en hun vuistdikke boeken kan oordelen; en het wezen van de menselijke culturen en hun geschiedenis tezamen doorziet - zeg het me, aangezien je het allemaal zo uitstekend lijkt te weten:
Waarom hebben de Maya's geen Kant gekend? Waarom heeft zich in India niet het equivalent van de Franse Revolutie (met een cultus van de Rede!) voorgedaan? Waarom moest in China het communisme
vanuit het Westen geimporteerd worden ? Waarom was Japan tot WOII nog feodaal? Waarom zijn marxisme en kapitalisme niet ontstaan in het Midden-Oosten? Waarom is het nazisme niet uit het machtige zoeloerijk opgekomen? Het is toch allemaal om het even?! De mens wordt toch overal evenzeer gedreven door dezelfde verlangens en driften? Waarom ontstond de Verlichting, met haar specifieke vragen en probleemstellingen, dan juist in West-Europa; en waarom heeft men alleen in het Westen de verlichtingsideologieën daaruit ontwikkeld?
Ik heb wel een ideetje hoor - maar ach, ik ben maar een domme protestants-christelijke theoloog die wat heeft meegekregen van Mesopotamische, Egyptische, oud-Israëlitische, vroeg- midden- en laat-Middeleeuwse en moderne Europese culturen, alsmede de ontwikkeling en uitwaaiiering van een godsdienstige traditie vanuit de omzwervingen van een volkje van landbouwers tot de omspanning van drie hoeken van de wereld, dus wat zou het:
Culturen en de vooronderstellingen, motieven, problemen en preverende ideeën in culturen ontwikkelen zich organisch. Ideeën bouwen op elkaar voort. Mensen denken in de ene cultuur anders - soms zelfs radicaal anders - over de werkelijkheid, de maatschappij en zichzelf dan in de andere cultuur. Mensen hebben niet in elke cultuur dezelfde waarden, verwachtingen, begrippen, taboes en ga zo maar door. Al die opvattingen zijn het gevolg van een historisch proces, en dat proces verloopt niet overal hetzelfde (duh!).
* Met 'secularistisch rationalisme' bedoel ik het idee dat als we nu middels strikt redelijk denken maar alle godsdienst uitbannen, er dan wel een gouden toekomst voor de mensheid in het verschiet ligt. Godsdienst wordt dan voorgesteld als quasi-demonisch van karakter, dat met zijn kwaadaardige krachten de mensheid in de greep heeft. En ze hebben niet eens door dat ze in de macht van het boze zijn, slaven van satan! De ideologie van de Franse encyclopedisten was bijv. uitgesproken antiklerikaal.
