Freethinker.nl

De Vrije Gedachte: 'Bijna zo erg als de Denen' (Humanistische Omroep)

In het tv-programma De Vrije Gedachte sprak Max Pam met Jonathan Israel.

Jonathan Israel, vooraanstaand Brits historicus en internationaal gerespecteerd kenner van de Verlichting, over Nederland, Spinoza en de Verlichting.

Journalist/schrijver Max Pam en historica Amanda Kluveld zochten Jonathan Israel op in Oxford, waar hij Nederlandse geschiedenis doceert. Volgens hem hebben de Nederlanden een cruciale rol gespeeld in de verlichtingsbeweging en is het vooral de Nederlandse filosoof Spinoza geweest, die grote invloed heeft gehad op het moderne denken. De inzichten van Spinoza zijn volgens Israel nog altijd actueel, zeker als het gaat om de invloed van de religie, de gelijkheidsgedachte en de vrijheid van meningsuiting.

In de loop van zijn studie is Israel steeds meer geïnteresseerd geraakt in Nederland. Hij komt vaak in ons land en hij doet hier regelmatig onderzoek. Aan de hand van televisiefragmenten met onder anderen Pim Fortuyn, Ayaan Hirsi Ali, prinses Máxima en cabaretier Hans Teeuwen worden kwesties doorgenomen, die Nederland na de moorden op Fortuyn en Van Gogh in beroering brachten.

Regie: Amanda Kluveld en Max Pam.

Uitgezonden op 13 september 2008 om 13.35 uur, Nederland 2
Herhaald op 17 september 2008 om 23.20 uur, Nederland 2
Nu nog te zien bij Uitzending gemist

Heb de uitzending gezien. Wat mij beviel waren de opmerkingen
van Israel over Voltaire. Hij noemde Voltaire geen radicale verlichtingsdenker
maar een gematigde verlichtingsdenker. Israel zei dat Voltaire tenslotte
het materialistische ( gepeupel? ) het meest verafschuwde, het gevaarlijkste
vond (voor de vrijheid?) Israel waarschuwde m.i. ook terecht voor hedendaagse
radicaal / populistische verlichtingstendenzen.

Easy Rider schreef:Heb de uitzending gezien. Wat mij beviel waren de opmerkingen
van Israel over Voltaire. Hij noemde Voltaire geen radicale verlichtingsdenker
maar een gematigde verlichtingsdenker. Israel zei dat Voltaire tenslotte
het materialistische ( gepeupel? ) het meest verafschuwde, het gevaarlijkste
vond (voor de vrijheid?) Israel waarschuwde m.i. ook terecht voor hedendaagse
radicaal / populistische verlichtingstendenzen.

Wanneer Jonathan Israel over de 'materialisten' spreekt, doelt hij op intellectuelen met een bepaalde filosofische positie, namelijk dat alles uit materie bestaat.

De reden dat Voltaire geen 'radicaal' maar een 'gematigd' Verlichtingsdenker genoemd werd door Israel, was, zoals Israel zelf zei, dat Voltaire er diep conservatieve ideeen op nahield over wat goed was voor het gewone volk. Voor de bedienden was de bijbel en traditie wel goed. Mensen waren in de visie van Voltaire zeker niet gelijkwaardig.

Overigens was Voltaire een multimiljonair door het houden van loterijen.

Bedankt voor je nauwkeurige toelichting Theoloog.
Ik schreef bovenstaande tekst op uit mijn herinnering aan de uitzending.