Wetenschappelijke Raad vindt wetenschap ook maar een geloof

[Sebastiaan]

bron: http://www.elsevier.nl/web/10229120/Stu ... geloof.htm
WRR vindt wetenschap 'ook maar een geloof'
dinsdag 31 maart 2009 22:03

Het 'god vindt dat' argument, meestal met wollige bijbelcitaten, heeft geen enkele waarde
De meest amusante verwijten aan wetenschappers komen doorgaans van gelovigen. Gisteren kwam er weer zo eentje, van twee christelijke hoogleraren, die klaagden dat als je het woord 'god' op de universiteit laat vallen je meteen als indringer van het wetenschappelijke bastion wordt gezien, en dat dit wel een erg dogmatische houding is.

Geloof
In de Verenigde Staten zou je volgens deze schrijvers wel gewoon vanuit je overtuiging kunnen werken, iets dat ook niet verrast in een van de meest religieuze landen ter wereld, al vraag ik me af hoe een evolutiebioloog zijn werk religieus geinspireerd zou moeten uitvoeren.
Als religieuze figuren wetenschap dogmatisch noemen, dan suggereren ze daarmee dat wetenschap ook maar een model is, waar religie tegenover staat. Gewoon twee theorieën die allebei aanhangers hebben. Immers: niet geloven is ook maar een geloof.
Normaliter betekent dat: schouderophalen. Maar een van deze christelijke hoogleraren is tegelijkertijd voorzitter van de Wetenschappelijke Raad voor het Regeringsbeleid (WRR) en zou dus beter moeten weten. Religie en wetenschap zijn niet elkaars alternatief, de wetenschap heeft geen dogma's en wat wetenschappers thuis doen en geloven, moeten ze zelf weten.

Glasharde leugen
Allereerst dat dogmatische. Dogmatisch ben je, als je ondanks een overweldigende berg bewijs toch vast blijft klampen aan je oude, vastgeroeste ideeën. Bijvoorbeeld als je weet dat onderzoek heeft uitgewezen dat abstinence programma's niet effectief zijn en hooguit soa's en tienerzwangerschappen tot gevolg hebben, en je deze toch in je eigen land en in Afrika gaat uitvoeren.

Dogmatisch ben je als je zegt dat condooms de HIV-verspreiding niet tegengaan - dan lieg je overigens nog eens glashard ook. Dogmatisch ben je als je ondanks al het fossiel bewijs beweert dat de aarde 6000 jaar oud is omdat dit nu eenmaal in een willekeurig gekozen verzameling teksten staat.

Het is een kapitale denkfout om wetenschap en religie als elkaars alternatief te zien. Niet geloven is niet ook een geloof; hoog tijd om deze spitsvondigheid op de vuilnisbelt van de geschiedenis te dumpen.

Ga maar na: Twee mensen kijken naar een bloeiende tuin; de een ziet mooie planten en de ander zegt: 'Komt door de kaboutertjes'. Dat is niet hetzelfde, want de een houdt zich bij het bewijs en de ander verzint er wat bij.

Amusant
Dat is ook waarom wetenschap geen geloof is. Er is geen leider, woordvoerder of gemeenschap en nog belangrijker: niets is heilig. Als nieuwe onderzoeksresultaten morgen bewijzen dat de String-theorie nooit kan kloppen, dat je wel sneller kunt gaan dan het licht of dat gerandomiseerde experimenten toch niet de beste methode zijn om causaliteit te herleiden, prima, tijd voor wat nieuws. De wetenschap 'vindt' niets en sluit niemand buiten.

Ik ken verschillende wetenschappers die gelovig zijn en dat is voor niemand een probleem. Als ik vertel dat ik uit bijgeloof liever niet onder ladders doorloop vinden collega's dat ook eerder amusant, en zo hebben andere wetenschappers weer hun eigen sprookjes. Wetenschappers zijn ook maar mensen en kunnen dus niet 100 procent rationeel zijn. Daarbij: ook wetenschappers waren eens kinderen, die ten prooi vielen aan hersenspoeling door onderwijzers die het ook niet wisten.

Beleefdheid
Dus als je op de universiteit zegt dat je in god gelooft zal de reactie eerder zijn: 'nou hartstikke leuk voor je, en veel plezier ermee'.
Anders wordt het als je het woord 'god' als argument gebruikt bij een beslissing. Het eerdere opiniestuk van deze hoogleraren laat zien, dat zij geen problemen hebben met op religie gebaseerde beslissingen of adviezen. Zie bijvoorbeeld het rapport dat de WRR twee jaar terug, toevallig over religie, in het publieke domein publiceerde.
Dat verandert de zaak natuurlijk. Het 'god vindt dat' argument, meestal met wollige bijbelcitaten, heeft namelijk geen enkele waarde. Ten eerste weet de spreker niet dat god dat daadwerkelijk vindt, ten tweede vindt een andere god weer heel wat anders en ten derde bestaat ook deze niet.

Beslissingen kunnen beter op basis van logica en empirisch bewijs worden genomen dan op basis van wat iemand denkt dat een niet-bestaand wezen vindt. Dus als je op de universiteit een discussie met god meent te kunnen beslechten, is een opgetrokken wenkbrauw geen dogmatische reactie, maar hooguit een teken van beleefdheid. En zo zou het in de politiek ook moeten zijn.

Sturm und Drang

[Kochimodo]

Dat is ook waarom wetenschap geen geloof is. Er is geen leider, woordvoerder of gemeenschap en nog belangrijker: niets is heilig. Als nieuwe onderzoeksresultaten morgen bewijzen dat de String-theorie nooit kan kloppen, dat je wel sneller kunt gaan dan het licht of dat gerandomiseerde experimenten toch niet de beste methode zijn om causaliteit te herleiden, prima, tijd voor wat nieuws. De wetenschap 'vindt' niets en sluit niemand buiten.

Goed gezegd!

[Kitty]

Wetenschap kan mijns inziens alleen worden bedreven volgens de wetenschappelijk methode. Juist dat gegeven maakt dat religie en wetenschap niet in een mengvorm kunnen voorkomen. Wetenschappelijke instituten en universiteiten moeten zich dus ver houden van doctrines die niet volgens de wetenschappelijke methode werken, hier valt religie onder.

[Jasper]

Is het het officiële standpunt van de WRR, of is dit de persoonlijke mening van één christelijke hoogleraar die toevallig in de WRR zit?

[Kitty]

Dat laatste denk ik inderdaad Jasper. Soms is Elsevier wat te populistisch in zijn kopteksten.

[PietV.]

Is het het officiële standpunt van de WRR, of is dit de persoonlijke mening van één christelijke hoogleraar die toevallig in de WRR zit?

Het zou de heer Wim van de Donk weleens kunnen zijn. De volgende link geeft enige inzage in de voorzitter van de WRR.

http://therealshowstopper.wordpress.com ... itter-van-

[heeck]

P.Vroon,

Is het niet gewoon een "blog" van zomaar iemand {Victor Spoormaker werkt als onderzoeker bij het Max Planck Instituut voor Psychiatrie in München.}, waar Elsevier ruimte voor biedt ?

Roeland

[windsurfer]

Is het het officiële standpunt van de WRR, of is dit de persoonlijke mening van één christelijke hoogleraar die toevallig in de WRR zit?

Zo lees ik het wel. Ook jammer dat zo iemand in zo'n raad komt, maar dat is een ander verhaal.

[heeck]

Dichter bij de bron:
NRC-opinie-pagina

Roeland

[Nietweten en Geweten]

Denken kan niet zonder uitgangspunten waarin de denkende gelooft.
Je kan niet in het luchtledige beginnen te denken over iets, ook wetenschappers niet.

[siger]

Denken kan niet zonder uitgangspunten waarin de denkende gelooft.
Je kan niet in het luchtledige beginnen te denken over iets, ook wetenschappers niet.

Hier bedoel je natuurlijk wat anders dan geloven.

Ik geloof niet en ik kan heel goed nadenken.

Soms doe ik daar een aanname voor, maar in tegenstelling tot geloof verwerp ik zulke aannames op om het even well ogenblik, zonder het minste hartzeer. En ik doe geen aannames die onderwerping aan iets bovennatuurlijks vereisen.

[heeck]

Denken kan niet zonder uitgangspunten waarin de denkende gelooft.
Je kan niet in het luchtledige beginnen te denken over iets, ook wetenschappers niet.

Tarotkaarten leggen, op het strand dijkjes bouwen tegen de opkomende vloed, in bad met een een eucalyptus-gedrenkte handdoek over je kop; het zal me allemaal worst zijn hoe je op een idee komt.

Maar waarom god(en)-aanbiddend geloof in deze meer respect zou mogen opeisen is echt een duistere en mij zelfs bevreemdende zaak.
Zie vooral ook:
Jezus loodst

. . .Opinieredacteur Rob Biersma laat het volgende weten: “Het was nieuws. In dit stuk maken zes vooraanstaande mensen er geen geheim van dat zij zich in hun politieke handelen laten leiden door hun godsdienstige overtuiging.”

Het is volgens Biersma in zekere zin een ‘coming out’ van de evangelische politiek. “Met een VU-kabinet als het huidige is dit zeer interessant. Daarnaast is het interessant te weten welke netwerken er zijn.” En tot slot nog een opmerking van Biersma over de positie van de krant. “De opiniepagina van NRC Handelsblad is een forum voor alle gezindten. Liberaal betekent niet dat religie is uitgesloten.

Roeland

[Nietweten en Geweten]

Ik geloof niet en ik kan heel goed nadenken. Soms doe ik daar een aanname voor, maar in tegenstelling tot geloof verwerp ik zulke aannames op om het even well ogenblik, zonder het minste hartzeer. En ik doe geen aannames die onderwerping aan iets bovennatuurlijks vereisen.

Ik geloof, dat het beter is om waarheid te spreken, dan om te liegen.
Dat is geen religieus geloof. Zonder zulk algemeen menselijk geloof in bepaalde aannamen kan het denken niet functioneren. Aannames kunnen worden ondervraagd en verworpen, maar niet onbeperkt. Er is altijd een eerste of laatste uitgangspunt, hoe evident dat ook moge zijn.
Biologen kunnen sinds een eeuw nauwelijk een relevant onderzoek doen zonder te geloven in de waarheid van wat de evolutietheorie inhoudt. Dat is een vereiste, een soort onderwerping aan de autoriteit van een wetenschapper die een een theorie voortbracht die zich in de praktijk bewaarheidt, inderdaad niet een onderwerping aan iets 'bovennatuurlijks' (een vage term naar mijn idee) maar aan iets natuurlijks. Indien een biertje heilig is voor de alcoholicus, een podium met publiek heilig is voor een artiest, etc., is de evolutietheorie dan niet evenzo heilig voor de bioloog?

[Theoloog]

Ik geloof, dat het beter is om waarheid te spreken, dan om te liegen. Dat is geen religieus geloof.

Klopt, dat is een praktische overtuiging die aan pragmatische sociale mechanismen ontspringt. Ze kan ook rationeel nagelopen worden: wat zou er gebeuren als ik consequent lieg, of soms lieg en dan weer de waarheid vertel? Wat zou er gebeuren als iedereen dat zou doen? Maar liegen is niet intrinsiek goed of fout. Soms is het beter te liegen, omdat er meer kwaad volgt uit het spreken van de waarheid.

Als je het besef dat liegen de sociale functie van spraak verstoort 'geloof' wilt noemen, is dat natuurlijk prima. Dat is het in zekere zin ook, maar alleen in die beperkte zin, want met 'geloof' doelen we meestal op geloofsovertuigingen uit religieuze denksystemen. Het geloof dat Jezus Gods zoon is, het geloof dat Mohammed de profeet van God is, het geloof in reïncarnatie, het geloof dat specifieke antieke teksten geïnspireerd zijn door de wil van God zelf.

Zonder zulk algemeen menselijk geloof in bepaalde aannamen kan het denken niet functioneren. Aannames kunnen worden ondervraagd en verworpen, maar niet onbeperkt. Er is altijd een eerste of laatste uitgangspunt, hoe evident dat ook moge zijn.

Vergelijk nu eens het uitgangspunt: 'ik besta' of 'de wereld die ik zintuiglijk waarneem is er echt' met 'achter natuurkrachten gaan goden schuil' of 'de constellatie van de sterren vertelt mij iets over het verloop van de menselijke geschiedenis'. Valt je iets op? Zijn dat werkelijk soortgelijke uitspraken?

Biologen kunnen sinds een eeuw nauwelijk een relevant onderzoek doen zonder te geloven in de waarheid van wat de evolutietheorie inhoudt. Dat is een vereiste, een soort onderwerping aan de autoriteit van een wetenschapper die een een theorie voortbracht die zich in de praktijk bewaarheidt,

Heil, gezegende Darwin, bidt voor ons! Behalve dan dat Darwins verklaring voor het ontstaan van de soorten algemeen inzichtelijk is, binnenwereldlijk, falsificeerbaar en dat ze met empirische vondsten en experimenten getoetst kan worden op haar verklarende kracht. Je hoeft geen geloof in de goddelijke missie van Darwin te hebben om de waarheid van zijn denkbeelden te kunnen waarderen, noch een mystieke ervaring te ondergaan om in te zien dat wat hij zegt correct of incorrect is. Je kunt dat rationeel doorgronden, biologen kunnen hun bevindingen presenteren en die kun je nagaan.

Vergelijk dat met Paulus' beweringen over wat zich op het kruis zou hebben voorgedaan, over hoe het opstandingslichaam er uit zal zien, over engelen, demonen, hemelen, de gaven van de heilige Geest, het eschaton.

inderdaad niet een onderwerping aan iets 'bovennatuurlijks' (een vage term naar mijn idee) maar aan iets natuurlijks. Indien een biertje heilig is voor de alcoholicus, een podium met publiek heilig is voor een artiest, etc., is de evolutietheorie dan niet evenzo heilig voor de bioloog?

Net zo heilig als de theorie van de zwaartekracht voor de natuurkundige. En zou je dan nu uit het raam willen stappen of de multi-restistente tubercolose uit willen proberen?

[siger]

Er is altijd een eerste of laatste uitgangspunt, hoe evident dat ook moge zijn.

Als je een of twee woorden een andere betekenis geeft, wordt het bijzonder moeilijk ideeën uit te wsselen. Als je er méér op hun kop zet wordt spreken onmogelijk.

Over welk "geloof", welke "heiligheid", welke "authoriteit" wil je feitelijk spreken, en met welke context? Je kan geen beweringen doen over bijvoorbeeld "een tafel' als je het woord gebruikt voor een meubel, voor de kleitabletten van Mozes en voor de tafels van vermenigvuldiging, allemaal door elkaar. Ik ben niet een van die mensen die vaagheid en verwarring voor diepzinnigheid houden.

In de wetenschappelijke methode die vandaag algemeen gebruikt wordt is de eerste stap een hypothese, ttz. "hoe-het-zou-kunnen-zijn". in geen geval is het een uitgangspunt dat men moet aannemen of waarin men moet geloven. Dat was denk ik wel zo in de middeleeuwse thomistische wijsbegeerte, maar die is dan ook onvruchtbaar gebleken voor aardse toepassingen.

Het is een grote misvatting dat iets in de evolutietheorie door iemand moet geloofd worden op basis van authoriteit. De evolutietheorie is sinds haar ontstaan aanhoudend gewijzigd door waarnemingen aan de natuur. In tegenstelling tot predikanten, die hun kost verdienen met een waarheid die overeind moet blijven, verdienen evolutiebiologen hun kostje door de bestaande evolutietheorie te wijzigen, zoals duidelijk uit hun vakbladen blijkt. Er zouden heel wat gezinnen zonder inkomen vallen als elke week hetzelfde in die vakbladen zou staan, op authoriteit van Darwin of zo.

Daaruit besluiten dat men over de evolutie om het even wat kan zeggen is dan ook weer onjuist. Men is niet gebonden door de authoriteit van de theorie, maar wel door een enorme hoeveelheid empirische waarnemingen, die dagelijks toeneemt en gecheckt worden. Er vinden regelmatig correcties van de theorie plaats als blijkt dat waarnemingen fout geinterpreteerd werden of niet herhaald kunnen worden.

Ten overvloede: biologen kunnen heel wel een natuuronderzoek uitvoeren zonder in de evolutietheorie te geloven indien ze denken daar meer sukses mee te kunnen halen. En indien ze een nieuwe hypothese zouden vinden over de werking van de natuur, die beter zou overeenstemmen met de verzamelde data zouden ze daarvoor geëerd worden, een nobelprijs krijgen en de rest van hun leven op rozen zitten. Wanneer dat niet gebeurt is dat niet omdat de evolutietheorie een dogma is, maar omdat de evolutietheorie een zeer grote verklaringskracht heeft ten overstaan van de bestaande data.

PS: "god heeft het gedaan" is natuurlijk geen theorie over de natuur.