De volgende video met kostelijke voorbeelden van hoe het mis kan gaan is The Atheïst Experience van twee dagen geleden. Alsof het parallel loopt aan wat hier op Freethinker gebeurt! De aflevering begint met de opmerking van mijn lotgenoot Matt Dillahunty dat er steeds minder theïsten zijn die hem opbellen. Hij zegt dat hij geprobeerd heeft om vriendelijker over te komen, maar ook dat schijnt niet te helpen. De tijd van Atheist Experience is blijkbaar voorbij? Na 16 jaar weet iedere christen hoe het gesprek verloopt en hoe het eindigt.
Vervolgens windt hij zich op over
Sam in Texas die hem opbelt, en op de volgende manier
kliert, bewust of oprecht, dat is de hamvraag. Ik denk zelf dat het een oprechte gelover is, die heel serieus is, maar Matt verdenkt hem ervan een atheïst te zijn die er op uit is om hem een poets te bakken, en beklaagt zich over zijn lot zijn tijd te moeten verspillen aan dit soort discussies waar geen touw aan vast te knopen is. Mijn eigen interpretatie is dat Matt zich vergiste, en eenvoudig te impulsief reageerde. Uiteraard heb ik gemakkelijk praten, omdat zo'n programma live gevoerd wordt, en men dus geen tijd heeft om zaken te overdenken voor men reageert. Hier volgt het gesprek. Lees het heel langzaam en overdenk iedere redenering:
Sam: Ik zal het simpel voor jullie maken. De reden waarom ik geloof is ongeveer dezelfde als de reden waarom jullie geloven. Het is de natuur van de mens om te geloven.
Matt: Hoe precies bedoel je dat? Als je zegt dat jij om dezelfde reden gelooft als ik, dan antwoord ik "Ik geloof niet". Tenminste niet in een god. Ik geloof wel bepaalde andere zaken. Maar jouw reden voor geloof in God kan duidelijk niet dezelfde zijn als het ontbreken van mijn geloof. Wees duidelijker: waarom geloof jij en waarom zouden wij moeten geloven?
Sam: Nee, jullie luisteren niet naar wat ik zeg. Ik
geloof dat er een God is. Jullie
geloven dat er geen God is, dus zijn we
allemaal gelovers.
Mandisa: Kun je uitleggen in welke God je gelooft?
Matt: Er is hier een probleem: Het gaat om: jij bent overtuigd dat iets waar is en ik ben niet overtuigd. Jij redeneert als: ik heb kanker om dezelfde reden als jij geen kanker hebt. Dat kan echt niet waar zijn. Probeer het eens overnieuw: waarom geloof je in God en zouden wij er in moeten geloven.
Sam: Ik verzoek u om on-topic te blijven. Ik heb geen kanker en u hebt geen kanker. Wat een onzin.
Matt: Nee, ik gebruik een analogie om het duidelijk te maken. Een analogie is eenzelfde type redenering. Ik wilde ermee duidelijk maken dat jouw redenering onredelijk is. Nogmaals: ik vraag je enkel te zeggen waarom je in God gelooft en wij erin zouden moeten geloven.
Sam: OK, laten we dan beginnen met de definitie van geloof. Geloof is geen synoniem voor God. Geloof is geloof, een woord.
Matt: Stop, stop. Als je wil beginnen met definities moet je het goed doen. Er is helemaal niemand die geloof definieert als synoniem voor God. Geloof is iets aannemen als waar of waarschijnlijk waar. Het betekent dat iemand overtuigd is van iets. Zeggen dat geloof geloof is is geen definitie.
Sam: Tsja, ik probeer de hele tijd iets duidelijk te maken, maar jullie geven me geen kans.
Matt: Sorry, maar dat geloof ik niet. Je luistert eenvoudig niet naar wat wij je aanzeggen. Je zegt absurde zaken, daarom valt men je in de rede. Ik krijg het gevoel dat je een grapjas bent.
Kun je ons nu eens uitleggen waarom je overtuigd ben dat een God bestaat en waarom wij erin zouden moeten geloven?
Sam: OK, de eenvoudige reden waarom ik geloof dat God bestaat is om exact dezelfde reden als jullie geloven dat hij
niet bestaat. Zo zit de mens nu eenmaal in elkaar.
Matt: Sorry, Sam. Dat is hetzelfde als zeggen "Ik geloof, jij niet, punt uit." Dat is geen reden, het is geen uitleg. Je geeft geen rechtvaardiging voor je geloof. Wat precies overtuigt je ervan dat God bestaat?
Sam: Beste Matt, alleen omdat ik een christen ben is geen reden om het met alles wat ik zeg oneens te zijn!
Matt: Sam, omdat ik de gastheer van de show ben mag ik je verzoeken om antwoord te geven op wat ik je vraag: Geef je reden waarom je gelooft in het bestaan van God. Zo je dat niet bereid bent te doen, dan gaan we naar de volgende klant. Wat overtuigt je ervan dat God bestaat?
Sam: Zucht! Het was mijn doel om.. ..
Matt: Geef je er nu antwoord op of vervolg je met je doel en te eindigen in klagen over hoe je hier slecht behandeld bent?
Sam: Ja, sorry, maar jij wil eenvoudig niet luisteren naar mij (lacht erachteraan, hetgeen in een gesprek bijna automatisch verkeerd wordt geïnterpreteerd. Het zou kunnen zijn dat hij lacht omdat hij heel zenuwachtig is geworden, maar de gesprekspartner kan het opvangen als uitlachen).
Matt: Sam, ik heb dit programma al 16 jaar lang gedaan. Als je nu gewoon antwoord geeft op mijn vraag ben ik één en al oor. Maar ik ben niet geïnteresseerd in je geklaag, noch in herhalingen dat ik om dezelfde reden geloof als jij. Want dat is gebakken lucht. Waarom? Omdat het gelijk staat aan zeggen dat je kanker hebt om dezelfde reden als ik het niet heb. Sorry als analogieën te moeilijk voor je zijn om te begrijpen, maar het lukt me niet om het duidelijker te zeggen. Kom je nu eindelijk met een reden waarom je gelooft dat God bestaat?
Sam: Wel, dat ben ik de hele tijd aan het geven!
Matt: Dat is niet waar. En als je er nu niet onmiddellijk mee ophoudt dan kappen we het af en gaan we naar het volgende telefoongesprek.
Luister eens even: Ik neem deze dingen serieus. Dit is geen grapje voor mij! Indien een God bestaat dat is het de belangrijkste vraag die iemand maar kan vragen. En ik word kwaad als iemand beweert dat hij zijn argument heeft gegeven terwijl hij verdomd goed weet helemaal niets gezegd te hebben.
Nogmaals: Waarom geloof je in een God? Ik heb het vele malen zo beleefd mogelijk gevraagd. Geef er nu antwoord op of ik hang op.
Sam: Wanneer ik jou zo opgewonden hoor preken heb ik vreselijk met je te doen.
Matt: Goodbye, sir! (Matt hangt op.)
Ja, ik ben inderdaad te beklagen, omdat ik me vrijwillig blootstel aan mensen voor wie het allemaal maar een spelletje is. Sommige gesprekspartners zijn eerlijk en anderen zijn het niet. Ik ben inderdaad te beklagen om mijn leven te wijden aan mijn best te doen om gesprekken te voeren met gelovigen op basis van redelijke argumenten. Om een voorbeeld te noemen: ik had gisteren een debat met een christen. Het was absoluut afschuwelijk. Mijn opponent was een neurochirurg die aantoonde dat het mogelijk is tezelfdertijd in zijn vak zeer begaafd en kundig te zijn, als in een debat een arrogante, minachtende klootzak. In het debat toonde hij aan geen kennis van allerlei zaken te hebben, en concentreerde hij zich op het uitschelden van mij. Het was weerzinwekkend. Maar in plaats van er in het debat over te klagen wachtte ik op het moment dat hij uitgesproken was en becommentarieerde ik deze gang van zaken in mijn laatste redevoering.
Sorry...laten we nu helemaal van voren af aan beginnen: als een theïst dit volgt, iemand die oprecht gelooft dat er een God is, denk je dat Sam jou op een goede manier representeerde? Was de neurochirurg die ik noemde een goed voorbeeld? Indien je denkt van niet, bel me op en doe het beter.
Tot zover het gesprek. Overdenk het gesprek eerst zelf voordat men hier doorleest en mijn analyse ervan overdenkt.
Analyse van het gesprek:
Als ik het analyseer kom ik tot de conclusie dat Matt zijn dag niet had, wellicht vanwege dat de vorige avond nog teveel op zijn zenuwen werkte. Sam had gelijk dat er niet naar
hem werd geluisterd. Matt dacht een goede analogie te geven, maar die was krom. Hij ving niet op wat de gelovige hem wilde aanzeggen. Wel kan worden gezegd dat aan de andere kant de gelovige het niet goed onder woorden kon brengen en hij daarom zelf de oorzaak was voor niet begrepen worden. Vandaar dat het op klieren begon te lijken.
Sam heeft deze gedachte in zijn hoofd:
Gelovigen
geloven dat God bestaat
Atheïsten
geloven dat God niet bestaat.
Wij doen allemaal dus aan geloven. Wanneer wij iets niet
weten behelpen we ons met
geloven. Dat is algemeen menselijk, we ontkomen er niet aan, de atheïst en de theïst zit in hetzelfde bootje.
Blijkbaar was zijn argument (hetgeen hij op geen enkel moment uitsprak, maar waar men naar moet raden): jullie atheïsten hebben niets voor op wij gelovigen, of anders gezegd: wij gelovigen zijn net zo redelijk als jullie.
Hierop zou Matt geantwoord moeten hebben: wij hanteren een andere definitie van atheïsme. Atheïsme is niet het
beweren (geloven) dat God niet bestaat, maar "het
ontbreken van geloof in God/goden". Matt liet deze definitie wel voorbijkomen, maar niet uitdrukkelijk genoeg. Het kwam dan ook niet aan bij Sam.
Omdat Matt de kern van Sams betoog niet snapte kwam hij aan met een foutieve analogie. De correcte analogie zou zijn:
"Wij zijn als twee mensen in quarantaine omdat we in de nabijheid van covid-19 zijn geweest. Na een paar uur zegt één van ons: "Ik geloof dat ik corona heb opgelopen", en de ander zegt: "Ik geloof dat ik geen corona heb". We weten het allebei niet zeker, maar spreken daarom uit dat we in het één of het ander geloven. We redeneren dus op dezelfde manier, namelijk op basis van geloof." Waarna Matt had kunnen uitleggen dat dat niet het geval is. Hij zou in die situatie niet zo spreken. Hij zou niet zeggen "Ik geloof dat ik geen corona heb", maar "Ik heb geen enkele symptomen, en heb daarom geen reden om te denken dat ik corona zou hebben". Oftewel dat het gaat om het bekende onderscheid in de rechtzaal dat "ontbreken van bewijs waardoor iemand niet tot schuldig kan worden veroordeeld, niet hetzelfde is als iemand voor
onschuldig verklaren".
Oftewel we doen niet allebei aan geloven. Enkel de persoon die positief gelooft in iets doet aan geloven. De persoon die niet overtuigd is ontbreekt het aan geloof. Enkel de persoon die ergens in gelooft moet aankomen met redenen waarom. En dáárom vragen we je nu om aan te komen met de reden waarom je gelooft dat God bestaat.
Omdat de één niet kan uitleggen wat hij bedoelt, en de ander niet opvangt wat ander bedoelt, krijgt het gesprek allerlei kwetsende uitspraken: "Je zegt absurde zaken", "Sorry als analogieën te moeilijk voor je zijn om te begrijpen", "Ik heb vreselijk met je te doen".
Voor Matt is nog een verontschuldiging dat Mandisa met haar vraag "In welke God geloof je" het gesprek totaal liet ontsporen. Juist op het punt dat Sam duidelijkheid verschafte wat hij wilde zeggen komt zij met een vraag die het volkomen negeert. Die vraag deed er op dát punt in het geheel niet toe, en leidde af van de gedachtenstroom van zowel Sam als Matt. Dit detail geeft hoe aan hoe vreselijk ingewikkeld een tweegesprek kan zijn wanneer het door drie personen gedaan wordt.