Zie mijn 1e reactie op pag. 2 » 17 apr 2024 00:27
Ik dacht dat ik daar uitgebreid en vrij duidelijk uitgelegd had wat ik bedoel.
Ik probeer het in andere woorden:
In zijn prille jeugd was de mens een zwak en traag wezen. Hij had alleen zijn verstand als gereedschap/wapen om te overleven in die grote angstaanjagende en onbegrepen buitenwereld. Daarmee zocht hij een verklaring voor al die verschijnselen om ze kunnen begrijpen en zo met meer vertrouwen te confronteren.
Dat is een typisch menselijke houding waarmee de soort kon overleven. Verklaren en begrijpen en het handelen daarop baseren. Doen we tot op de dag van vandaag.
Hij dacht die verklaring te vinden door die hele wereld in al zijn onderdelen te voorzien van geesten.
Die waren altijd machtiger dan de mens. Zels bovennatuurlijk machtig en in staat tot het verrichten van “wonderen”: handelingen met resultaten die buiten en boven de natuurwetten staan.
Die geesten konden gevaarlijk zijn en ze waren vooral onvoorspelbaar. Maar gelukkig ook te manipuleren met offergaven en rituelen.
Dat noem ik magisch denken.
En er waren altijd wel “profeten”, “sjamanen”, “druïden” of “priesters” die met behulp van rituelen konden ontdekken wat die “geesten” of “goden” wilden en zo hun volgelingen konden vertellen hoe te handelen, welke rituelen gepleegd moesten worden, welke offers er gebracht moesten worden, aan welke leefregels er voldaan moest worden enz.
Gelovigen geloven dat nu nog steeds, alleen zijn die geesten in de loop van de eeuwen steeds meer geabstraheerd en in aantal gereduceerd tot er (in de wereldwijd dominante abrahamitische religies) maar één overbleef. Maar die is niet wezenlijk anders dan zijn verre voorouders uit de animistische en polytheïstische tijdperken, al heet hij nu "alziend, alwetend en almachtig" En de manier waarop de hedendaagse mens ermee omgaatis ook niet wezenlijk anders. En ook de voorgangers die hun volgelingen vertellen wat hun god, "wiens wegen ondoorgrondelijk zijn" wel of niet van ze verlangt zijn nog steeds dezelfden. Alleen heten ze nu “dominee” of “pastoor” of “Imam”, “ayatollah”, “rabbi”, hebben ze "theologie" gestudeerd en zijn ze in hun "roeping" "gewijd".
Geen mensenoffers meer, maar wel collectezakjes, en de rituelen en de leefregels en vooral de blinde, kritiekloze gehoorzaamheid en de buitensporige beloningen en straffen en de onvoorspelbaarheid (“Gods wegen zijn ondoorgrondelijk”) zijn nog net zo. Dat is in de kern nog steeds hetzelfde magisch denken.
Alleen is dat in oorsprong goeie idee, dat de mens hielp die angstaanjagende, onbegrepen wereld met enig vertrouwen te confronteren en zo als soort te overleven verworden tot een verderfelijk, onverdraagzaam en agressief machtsmiddel en verdienmodel dat een loodzware sleeprem is op de verdere ontwikkeling van de menselijke beschaving.